احترام به پدر ومادر

209

 مبلغین و مربیان عزیز! بحث اخلاقی با موضوع احترام به والدین با محتوای جامع و کامل در اختیار شما بزرگواران قرار می گیرد.

نام درس: احترام به پدر و مادر

موضوع: اخلاقي ـ اجتماعي

هدف كلي: دانش‌آموزان در اين درس با جلوه‌هاي احترام به پدر و مادر و فوايد نيكي به والدين آشنا مي‌شوند. همچنين عقوق والدين و اثرهاي منفي آن را درك مي‌نمايند.

اهداف جزئي: دانش‌آموزان در اين درس لازم است موارد زير را درك كنند.

  • لزوم نيكي به پدر و مادر
  • جلوه‌هاي احترام به پدر و مادر
  • جايگاه مهم مادر
  • آثار منفي نافرماني پدر و مادر

هدف رفتاري: از دانش‌آموزان انتظار مي‌رود كه در پايان درس بتوانند با نيكي و احسان به پدر و مادر از نتايج مثبت و فروان آن در دنيا و آخرت بهره‌مند گردند و ضمن پرهيز از نافرماني آنان از اثرهاي منفي آن دوري جويند.

روش‌هاي مناسب تدريس:

1- توضيحي

2- فعال (پرسش و پاسخ، معمّا، شعر، خاطره و داستان)

رسانه هاي آموزشی:

1- تخته سياه و گچ

2- كارت

3- قرآن

شروع بحث احترام به پدر و مادر

* مربي بعد از سلام و احوالپرسي، سؤالات زير را از دانش‌آموزان مي‌پرسد و جواب‌ها را روي تخته زير هم به صورت زير مي نويسد.

1- دوست و يار وفادار                                             ك ت ا ب

2- نام پيامبر گرامي اسلام                                     م ح م د

3- كسي كه چيز تازه‌اي به وجود آورد                      م ب ت ك ر

4- پايتخت ايران                                                      ت ه ر ا ن

5- ايستادگي و پافشاري                                        ا س ت ق ا م ت

6- جانشين پيامبر                                                   ا م ا م

7- دستگاه عكاسي                                                د و ر ب ي ن

8- اوّلين فصل سال                                                ب هـ ا ر

9- متملّق                                                              چ ا پ ل و س

10- آفريدگار جهان                                                  خ د ا

11- محل شهادت امام حسین (ع)                           ك ر ب ل ا

12- شانه و كتف ـ پشت انسان                               د و ش

13- ماه پيروزي انقلاب اسلامي ايران                      ب هـ م ن

14- فرستادة خدا                                                   پ ي ا م ب ر

15- خوشحال                                                       ش ا د م ا ن

16- به مادر مادر و مادر پدر مي‌گويند                       م ا د ر ب ز ر گ

* مربي بعد از جواب دانش‌آموزان، ستون وسط عمودي كه « احترام به پدر و مادر » است را به صورت برجسته نمودن حروف با رسم دو خط عمودي مشخص مي‌كند.

بچه‌ها آيا مي‌دانيد كه در قرآن بعد از فرمان به پرستش و اطاعت از خداوند، چه دستوري به ما رسيده است؟ نيكي و احسان به پدر و مادر

شما مي توانيد با توجه به شعر و نشاني آية مور نظر را پيدا كنيد و با خط زيبا و درشت در دفترتان بنويسيد.

بـه خـتم انبيـــا آن روح ايمــان            خــداي حّــي دانا داده فرمــان
بكن در حقّ باب و مادر خويش            ز روي مهرباني لطف و احسان[1]

اين آيه در سوره اسراء آمده است.

«وَ بِالوالِدَينِ اِحْسانَاً»

«مهر پدر و مادر »

گــويــم از مـــهـر پـدر يـا مــادرم         هر دو هسـتند رهنمـا و رهـبرم
بــي‌پـدر هرگــز نخـواهـم زندگـي        جان فداي خُـلق و خوي مــادرم
آن دو هستند مـونس جان و دلـم    مهرشان از جان و از دل مي‌خرم

تا كه هستيد زنده‌ايد اي مادر، پدر      جـورتـان را مي‌كشم از هـر نـظر
دردتـــان را مـي كنم مـن خـود دوا   مي‌كـنـم جانـم فــدا بـهر شمــا

غلامعلي شعباني

جلوه‌هاي احترام به پدر و مادر

* مربي روي تخته به صورت زير، چگونگي احترام به والدين را توضيح مي‌دهد.

  1. در .............................. ار [2] 1. در ........................ ار [3]

- سخن با نرمي و مهرباني                               - رعايت كامل مراتب ادب و احترام

- خطاب نكردن آنان به اسم كوچك                      - خوش اخلاقي نسبت به آنان

- نگفتن كلمه‌اي كه سبب رنجش آنان شود          - اطاعت نمودن از آنان

- پايين آوردن صدا در مقابل آنان                          - جلوتر از آنان راه نرفتن

- در هنگام عصبانيت ، چيزي نگفتن                    - قبل از آنان ننشستن

- دعا براي رحمت آنان                                     - بلند شدن در جلوي پاي آنان به نشانة احترام

* آيا مي‌دانيد:

خداوند متعال در قرآن در معرّفي دو نفر از پيامبران، اوّلين صفت آن‌ها را اطاعت و پيروي از والدين معرفي كرده است. قرآن را بگشاييد، سوره مريم را بياوريد، آيه 14 و 32 را نگاه كنيد. با توضيح من نام آن دو پيامبر را بگوييد. [4]

مردي بوده مطيع پدر و مادر و خوش رفتار با ايشان و هرگز نافرمان نبوده است. گفت: خداوندا مرا نسبت به مادرم خوش رفتار و فرمانبردار قرار داده و بدبخت قرار نداده است. [5]

جايگاه مهم مادر

هر چند نيكي و احترام به پدر و مادر لازم و ضروري است، امّا بنابر تصريح در سورة احقاف و لقمان [6] و كلام پيشوايان دين، مادر به جهت زحمت‌هاي بسيار فراوان در دوران حاملگي، وضع حمل، شير دادن و ... از جايگاه بسيار بالاتري برخوردار است.

حق بزرگ مادر بر فرزند

مردي مادر سالخورده‌اش را به دوش گرفته بود و او را در اطراف كعبه، طواف مي‌داد. در حين طواف، پيامبر (ص) را ملاقات كرد. از آن حضرت پرسيد: « آيا حق مادرم را ادا كردم؟ » حضرت فرمود: « نه، حتي يك نفس او را جبران نكرده‌اي!»[7]

سفارش نيكي به مادر

شخصي خدمت پيامبر (ص) آمد و گفت:«يا رسول الله به چه كسي نيكي كنم؟» فرمود: «به مادرت» بار ديگر گفت: «ديگر چه كسي؟ » باز فرمود: «به مادرت» دوباره گفت: « بعد از او؟» باز فرمود: «به مادرت» براي بار چهارم كه گفت بعد از مادرم به چه كسي نيكي كنم. پيامبر فرمود: «به پدرت»

پيامبر گرامي اسلامي (ص) فرمود: «دعاي مادر زودتر به اجابت مي‌رسد.»

او كيست؟

او شترباني مي‌كرد و از اجرت آن مخارج مادر خود را مي‌داد. يك روز از مادر خود اجازه خواست تا براي زيارت پيامبر (ص) به مدينه رود. مادرش گفت: «اجازه مي‌دهم به شرط آن كه بيش از نصف روز در مدينه توقف نكني.» او قبول كرد و به سوي مدينه حركت كرد. وقتي به مدينه رسيد به خانة پيامبر رفت، امّا پيامبر تشريف نداشت، لذا بعد از يكي دو ساعت توقف بدون آن كه پيامبر را ملاقات كند به يمن بازگشت.

وقتي پيامبر خدا (ص) به خانه برگشت، پرسيد: «اين نور كيست كه در اين خانه تابيده است؟» گفتند: «شترباني كه به اينجا آمد و بازگشت.» پيامبر فرمود: «آري، او در خانة ما اين  نور را به هديه گذاشت و رفت.»

پيامبر اكرم (ص) دربارة اين شخص فرمود: «نسيم بهشت از جانب يمن و قرن مي‌وزد. چه بسيار مشتاقم به ديدارت اي ........... !»[8]

مادر

تو خوبي

تو زيباترين هديه آسماني

بزرگي

چون خورشيد تا بنده و مهرباني

تو هستي

چو دريا پُر از موج‌هاي محبّت

تو مادر

چو لبخند گُل ساده و دلنشيني

قشنگي

برايم تو در زندگي بهتريني

هميشه

تو را دوست دارم هميشه

سرم را

به دامان تو مي‌گذارم هميشه

اسدالله شعباني

نتيجه دعاي پدر

در جنگ تحميلي عراق عليه ايران، خاطرات بسيار زيبايي از رزمندگان دلير جبهه‌ها وجود دارد كه در اين جا به يكي از آن‌ها اشاره مي‌كنيم.

رزمنده‌اي مخلص مي‌گفت: در رزمگاه بودم، خمپارة دشمن كنارم افتاد و منفجر شد. تركش هاي آن به پيكرم، به خصوص به صورتم اصابت كرد و آن را پاره پاره كرد. بيهوش شدم. پس از حدود هفت روز به هوش آمده، خود را در بيمارستان روي تخت ديدم. دكترهاي متخصص پس از مدّتي معالجه، در مورد جرّاحي پلاستيك صورتم به من گفتند كه بايد به خارج اعزام شوم.

در اوّلين فرصت به خارج از كشور براي معالجه اعزام شدم، امّا آنچه ماية تعجب دكترها شده بود، اين كه همة صورتم آسيب ديده بود به جز دو چشمم كه با آن همه ظرافت هيچ گونه صدمه‌اي نديده بود. آن‌ها علّتش را نمي‌دانستند، ولي خودم مي‌دانستم و آن اين كه پدرم كور بود و من حدود بيست سال عصاكش او بودم. او گاهي برايم دعا مي‌كرد و مي‌گفت: «پسرم! اميدوارم كور نشوي.» همين دعا باعث شد كه دو چشم من آسيب نبيند و كاملاً سالم بماند. آري، اين سلامتي عجيب چشمم، نتيجة دعاي پدرم است![9]

فوايد نيكي به پدر و مادر

مي‌توان جهت بيان فوايد نيكي و احسان به پدر و مادر از كارت استفاده نمود.

رضايت خداوند                               طول عمر                                 افزايش روزي

دوستي پيامبر                              دوستي امامان                          مقام والا در قيامت

آثار منفي نافرماني پدر و مادر

در ادامه مربي به موارد نافرماني پدر و مادر كه به عقوق والدين معروف است اشاره مي‌كند:

  • نگاه تند به والدين
  • ناراحت كردن آنان
  • رعايت نكردن حقوق آنان

آن گاه به اثرهاي منفي نافرماني ـ به صورت كارت ـ اشاره كند. در دو كارت، «دنيا» و « آخرت» را بنويسد و براي هر كدام در چند جداگانه پيامدهاي مربوط آن را بنويسد.

در دنيا :

1) تهيدستي            2) خشم خدا              3) بي‌توفيقي               4) خواري و ذلت             5) مرگ زود رس

در آخرت:

1) خشم خدا                 2) نبخشيدن                       3) محروم از بوي بهشت                4) چشيدن عذاب

پرسش و تمرين

  • پيامبر اكرم (ص) درباره احترام به پدر و مادر چه فرموده است؟
  • چهار مورد از جلوه‌هاي احترام به پدر و مادر را در گفتار و كردار بنويسيد.
  • فوايد نيكي به پدر و مادر را بنويسيد.
  • آثار منفي نافرماني پدر و مادر را بنويسيد.

«كار در منزل»

مواردي كه در طول يك هفته در كار منزل يا بيرون منزل به پدر و مادر خود كمك مي‌كنيد، ذكر نماييد. [10]

[1] - احد  ده بزرگي : «آيات سبز»، پيام آزادي، (تهران) چ 1، ص 34.

[2] - در گفتار.

[3] - در كردار.

[4] - حضرت يحيي (ع) .

[5] - حضرت عيسي (ع)

[6] - احقاف / 15، لقمان / 14-15.

[7] - محمد محمدي اشتهاردي: «داستانها و پندها»، پيام آزادي، (تهران) چ11، 1370، ج 4، ص 157.

[8] - همان، ج 1، ص 147. جواب: اويس قرن.

[9] - همان، ج 8، ص 140.

[10] - اين تمرين مناسبي است جهت مراقبت كودكان و نوجوانان براي احترام به والدين و تشويق آنان كه مربي مي‌تواند با سليقة خود براي تشويق ديگران و ترغيب آنان به اين امر مهّم، افراد شايسته را با توجه به موارد ذكر شده، تشويق نمايد و به آنان جوايز مناسبي اهدا كند.


چاپ   ایمیل