آموزش نماز

آموزش نماز با روشهای جذاب:

نمایش، جدول ،شعروروش انتخابی

pdf طرح درس کلید بهشت آموزش نماز

جهت بازدید از اجرای پرده خوانی عمواخوان با موضوع اهمیت نماز کلیک کنید

احکام داستانی

با سلام 

مژده به مربیان عزیز

احکام داستانی ، احکامی جذاب و دوست داشتنی

 

تا رسیدم خونه .. پسر دو ساله ام  .. محمد رضا پرید بغلم ُ و گفت بیا بازی

بوسیدمش ُ و گفتم : باباجون من تازه رسیدم بذار لبلسامو عوض کنم .. خستگیم در بره بعدش با هم بازی میکنیم

اخماشو کرد تو هم ُ و گفت: نخیرم .. همین الان باید بازی کنیم .. اگه الان بازی نکینیم شما میخوابی و تا صبح بیدار نمیشی

تا من بخوام چیزی بگم دویید و توپش ُ آورد

گفتم : توپ بازی ؟؟؟ تو خونه ؟؟؟ چشم ِ مامانتو دور دیدی؟؟؟

خندید و گفت: یواش بازی میکنیم

گفتم: یواش دیگه چه جوریه؟؟؟

گفت: یعنی هیچی رُ نمیشکنیم

چشمکی بهش زدم و گفتم: اگه یواش باشه قبوله"

 

اما .. اما مگه میشه توپبازی یواش باشه..... حسابی گرم ِ بازی شده بودیم و صدامون خونه رُ برداشته بود ... محمدرضا توپ ُ زد طرف ِ من و منم محکم زدم به توپ ُ و چشمتون روز ِ بد نبینه ... توپ ِ محکم خورد به دکوری ِ چینی ِ روی ِ میز و ظرف ِ  هزار تیکه شد

از هول ِ این که یهخ وقت خانمم نرسه سریع مشغول ِ جمع کردنه تیکه های ِ شکسته چینی شدن .. این وسط یه چشمم به محمد رضا بود که جلو نیاد و چینی تو پاش نره ....

اوضاع زودتر از اونی که فکر میکردم مرتب شد

 

خانمم اومد و مشغول ِ مهیا کردنه شام شد

بهش گفتم : تا شام حاضر بشه من نمازمو میخونم

بعد از نماز احساس کردم پام داره میسوزه .. پامو جلو آوردم ... دیدم بله ... کار ِ یکی از همون تیکه چینی هاست که از چشمم جا مونده بود

پام داشت خون میاومد .. با خودم گفتم : این جوری نمازم درست بوده؟؟؟

مطمئن نبودم .. از خانمم پرسیدم ... اونم خیلی مطمئن نبود که درسته یا نه ...

************************

س: من زخمى شده‌ام و بعضى اوقات بدون اينكه متوجه شوم، خون از بدنم جارى مى‌شود و گاهى نماز مى‌خوانم و وقتى نمازم تمام مى‌شود متوجه مى‌شوم لباسم خونى بوده، در حالى كه وقت نماز هم به پايان رسيده است، آيا بايد نمازم را قضا كنم، يا نمازم درست است؟

ج)

در فرض مذكور كه پس از اتمام نماز متوجه شده‌ايد لباس شما نجس بوده، نماز صحيح است و قضا ندارد، بلكه چنانچه تطهير خون جراحت مشقت نوعيه داشته باشد يا مستلزم حرج شخصى باشد، لازم نيست و نماز خواندن با آن اشكال ندارد

پاکیزه باش ، دست وخاک ، نماز ، حجاب

ره توشه دانش آموزی سال 88 


احکام

صفحه137

بسم اللّه الرّحمن الرحيم


پاکيزه باش

 


با سلام و درود بر خاتم پيامبران حضرت محمد(صلي الله عليه و سلم) و سلام خدمت شما دانش‌آموزان خوب! برنامه را با يک قطعه شعر زيبا آغاز مي‌کنيم. اي نونهال، اي نوجوان گويد خداي مهربان


اندر کتاب خويشتن پاکيزه گردان جان و تندائم در اين انگيزه باش پاکيزه باش پاکيزه باش

 

139

نزد خداوند عزيز باشي چو گُل پاک و تميز108


بچه‌ها! خداوند در قرآن فرموده است که بعضي گروه‌ها را دوست دارد. کدام گروه؟ حالا به اين آيه توجه کنيد.109


إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ.110 براي اين‌که بدانيم خداوند در اين آيه چه فرموده است، لازم است چند سؤال بپرسم.


1 ـ آن چيست که بدون آن نمي‌توان حرکت کرد؟ پا 2 ـ پا چگونه پاک مي‌شود؟ با افزودن حرف (ک) پا + ک = پاک


3 ـ چند کلمه هم‌خانواده پاک را نام ببريد؟ پاکي، پاکيزه، پاکان. پس مقصود آيه معلوم شد. يعني اين گروه کساني هستند که خداوند فرموده است آن‌ها را دوست دارم که همان پاکان هستند.


خداوند پاک است. پاکيزگي و پاکان را دوست دارد. حالا اگر مي‌خواهيم که خداوند ما را هم دوست بدارد. پاک: بايد کار بد انجام ندهيم. انجام دادن هرکار بد مانند يک لکه سياه است که روي قلب اثر مي‌گذارد. اگر کسي را ناراحت يا اذيت کرديم بايد برويم و از او معذرت‌خواهي کنيم. اگر هم کاري کرده‌ايم که خداوند ناراحت شده است بايد از خداوند معذرت بخواهيم تا دوباره قلب ما پاک و روشن گردد.

140


پاک: مي‌دانيم که در دنيا بيماري‌ها فراوان شده است. اگر دوست نداريد که بيماري‌هاي خطرناک سراغ شما بيايد، بايد غذاي سالم، تميز، پاکيزه و بهداشتي مصرف کنيم و از خوردن غذاهايي که اطمينان از سلامت آن‌ها نداريم پرهيز کنيم. پاک: اگر چند روز حمام نرويم و بدن و سر و صورت خود را شست‌وشو ندهيم به نظر شما چه مي‌شود؟ آيا شادابي ما گرفته نمي‌شود؟ آيا آرامش ما از بين نمي‌رود؟


پاک: پاک بودن لباس نشانه شخصيت افراد است. اگر بخواهيم به مهماني برويم تلاش مي‌کنيم لباس پاکيزه و تميز بپوشيم. اگر مهماني خيلي ويژه باشد، بهترين لباس را مي‌پوشيم. ما که بنده‌ي خوب خداوند هستيم و مي‌خواهيم شبانه‌روز پنج مرتبه با خداي خودمان راز و نياز کنيم و همچنين براي اين‌که داراي زندگي شادابي باشيم بايد همه اين مواردي که بيان کرديم، رعايت کنيم.


حالا به يک سؤال پاسخ دهيد؟ اگر لباس، غذا و جسم ما ناپاک شد و چيز نجسي مانند خون به آن‌ها رسيد چه بايد کرد؟ به طور نمونه وقتي شير سهميه خود را از مدرسه گرفتيد و هنگامي که در حال نوش جان کردن آن هستيد، از بيني شما خون آمد و مقداري با شير مخلوط شد و مقداري به لباس شما رسيد. در اين موقع چه کار مي‌کنيد؟ دوستان به اين نکته توجه کنيد که


اشياي پاکي که نجس مي‌شوند چيزهايي مانند شير، دوغ، روغن مايع، آب، اگر با نجاستي، مانند خون نجس شوند، خوردن آن‌ها حرام است و بايد آن‌ها را دور ريخت.


اما چيزهايي که مي‌توان نجاست آن‌ها را از بين برد، مانند ظروف، لباس، بدن کيف و... با چه چيزي مي‌توان آن‌ها را پاک کرد و از آنان استفاده نمود؟


اگر خوب به تابلو نگاه کنيد و دقت کنيد با يکي از اين پاک‌کننده‌ها آشنا مي‌شويد. اين شکل چيست؟


حالا داخل اين ابر يک آيه زيبا مي‌نويسم. ... وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّماءِ مَاءً طَهُوراً.


خداوند مي‌فرمايد: ما از آسمان.................................


براي اين‌که به ترجمه کامل اين آيه برسيم، لازم است ابتدا حرف شماره اوّل را بنويسد. بعد چهارتا چهارتا بشماريد. پيام: آب پاک‌کننده نازل کرديم:


آيه را کامل ترجمه کنيد: «ما از آسمان آب پاک‌کننده‌ي نازل کرديم».111


بنابراين اوّلين پاک‌کننده ما چه شد؟ آفرين، آب. آب از نعمت‌هاي بزرگ خداوند است که تمام موجودات زنده به آن نيازمند هستند. بنابراين در مصرف آن دقت کنيم، در اين قسمت از برنامه يک معمّا

141


مي‌گويم. کدام آب پرتقال است که مي‌شود با آن وضو گرفت و کدام آب پرتقال است که نمي‌شود با آن وضو گرفت؟ احسنت! پرتقال. دو نوع آب پرتقال داريم: 1 ـ آبي که در کشور پرتغال جاري است که با اين آب مي‌شود وضو گرفت.


2 ـ آبي که از ميوه پرتقال مي‌گيرند که با اين آب نمي‌شود وضو گرفت. حالا که جواب اين معمّا را فهميديد تند و سريع جواب دهيد اگر وارد خانه شديد و آب براي وضو پيدا نشد و يک دفعه يادتان آمد که در يخچال شربت آب‌ليمو موجود است، آيا با اين شربت مي‌شود وضو گرفت؟ خير، چون آب با ليمو و شکر مخلوط شده است.


به اين تصاوير نگاه کنيد با کدام‌يک از اين آب‌ها مي‌توان اشياي نجس را پاک کرد؟ و با کدام‌ يکي وضو گرفتن باطل است؟


بله بچه‌ها! با همة اين آب‌ها مي‌توان اشياي نجس را پاک کرد و وضو گرفت. تا اينجا با مهم‌ترين پاک‌کننده، يعني آب آشنا شديم اما:


اي يار نيکوکلام بر تو هزاران سلامدارم زتو سؤالي خواهم جواب عالي


من چيستم؟

142

يکي از نعمت‌هاي خداوند هستم که هميشه همراه شما بوده‌ام. فوايد زيادي براي انسان‌ها دارم. همه گياهان و درختان از دل من مي‌رويند. کره زمين را تشکيل مي‌دهم. بدون تعارف خاک زيرپاي شما هستم.


بارک‌الله، زمين. بچه‌ها! در سال‌هاي گذشته که شامپو وجود نداشت، بعضي از مردم با نوعي خاک مخصوص که به آن «گِل سرشوي» مي‌گفتند، سر خود را شست‌وشو مي‌دادند. بنابراين زمين هم مي‌تواند يک پاک‌کننده باشد.


بچه‌هاي عزيز! قبل از اين‌که به سراغ ادامه برنامه برويم، مي‌خواهم با شما مشورت کنم. الآن که من آمدم در بين راه گوسفندي جلوي پاي حاجي قرباني کرده بودند. کف کفش من خوني شد. از آن‌جا آمدم و الآن که به کف کفشم نگاه کردم، ديدم خوني نيست. آيا پاک شده است، يا آن را بشويم؟ درود بر شما! نيازي به شستن ندارد. چون خوني که به کفش من چسبيده بود، از بين رفته و روي زمين پاک چند قدم راه رفتم، البته روي زميني که خاک و يا سنگفرش باشد اما اگر آسفالت باشد به فتواي بسياري از علما پاک نمي‌شود. حالا بچه‌ها با هم بگوييد: اين کلمات چه ارتباطي با هم دارند.


بله، سگ و خوک هردو نجس هستند، يعني اگر دست خيس به آن‌ها بزنيم دستمان نجس مي‌شود.

143

اگر سگ از کاسه‌اي آب بخورد، آن کاسه و آب نجس مي‌شود. حالا مي‌توان کاسه را پاک کرد؟ چگونه؟


ابتدا بايد کاسه را مقداري خاک‌مالي کنيم و بعد با آب بشوييم تا پاک شود. تا اين‌جا با دو پاک‌کننده، ـ آب و زمين ـ آشنا شديم. در اين قسمت از برنامه يک شعر زيبا مي‌خوانم تا ببينم شما از آن چه مي‌فهميد؟


من کودکي شادابم از پاکي مثل آبمچون خورشيد درخشان در زندگي مي‌تابم


يک آزمايش ساده انجام مي‌دهيم.112 يک عدد شمع داريم.


يک ورقه نوشته شده چند دقيقه در کنار شعله شمع و بالاي آن مي‌گيريم.


بعد از مدتي به خطوط ورقه نگاه مي‌کنيم. به نظر شما نوشته‌ها کم‌رنگ مي‌شوند، يا پررنگ؟


بله، بر اثر گرم شدن کم‌رنگ مي‌شوند. اگر به پرده‌هاي رنگي که جلوي پنجره‌ها براي جلوگيري از نور آفتاب نصب مي‌کنند نگاه کنيد، مشاهده مي‌کنيد که رنگ پرده‌ها مقداري تغيير کرده است. به نظر شما علّت چيست؟

144

بله، بر اثر تابش نور آفتاب، رنگ پرده عوض مي‌شود و کم‌رنگ خواهد شد.


حالا اگر حياط منزل شما، يا پشت‌بام خانه شما نجس بوده است و بعد از مدتي ديديد که آثاري از آن نجاست باقي نمانده است و نور آفتاب هم به آن مي‌رسيد بدانيد که آن نجاست به واسطه تابش نور آفتاب پاک شده است. بچه‌هايي که حواسشان جمع است شعري که خواندم چند پاک‌کننده در آن آمده بود. احسنت


تاکنون با چند تا از پاک کننده‌ها، يعني: آب، آفتاب و زمين آشنا شديم، پاک‌کننده‌هاي ديگري هم وجود دارند که بعدها با آن‌ها آشنا خواهيد شد. در پايان شعري زيبا تقديم خورشيدي مي‌کنم که ما منتظر ظهورش هستيم.


اي گلزار زهرا(سلام الله عليها) و امامان ميوه باغ رسولان کي مي‌آيي؟قائم آل‌محمد(صلي الله عليه و آله) نور ايمان رهبر نيکان و پاکان کي مي‌آيي؟


جهت ظهور فرجش صلوات. «اللّهم صل علي محمّد و آل محمّد»

145


پرسش‌ها: 1 ـ کدام‌يک از موارد زير در صورت نجس شدن، پاک مي‌شود؟


الف) لباس X ب) دوغ


ج) روغن مايع 2 ـ کدام‌يک از موارد زير پاک‌کننده است؟


الف) آب ب) آفتاب


ج) هر دو مورد X 3 ـ اگر زير کفش نجس شود، چگونه پاک مي‌شود؟


الف) با دستمال کاغذي ب) با راه رفتن روي زمين X


ج) با آب پرتقال 4 ـ با کدام‌يک از مايعات زير مي‌توان وضو گرفت؟


الف) آب‌ليمو ب) آب پرتقال


ج) آب چاه X

146

147


رمز پاكي


در ابتداي كارم نام تو را بيارم


باشد كه خوب گردد پايان اين بهارم

دانش‌آموزان عزيز! سلام، اميدوارم هميشه حال شما خوبِ خوب باشد.


يك سؤال: به من بگوييد با چه چيزي به سراغ برنامه برويم؟ با ماشين، يا قطار، يا هواپيما، يا ... جواب صحيح «نام خدا» مي‌باشد، چون نام خدا ما را زودتر به نتيجه مي‌رساند.


حالا همه با هم بسم الله الرّحمن الرّحيم، يعني به نام خداوند بخشنده‌ مهربان خيلي خوب، حالا براي اين‌كه مشخص شود كه حواس‌ها جمع است، يا نه؛ هرچه را گفتم با بله يا نخير جواب دهيد.113

 

148

آي بچه‌هاي با صفا


بله كوچولوهاي با وفا


بله خدا ماها رو دوست داره


بله مسلمونا رو دوست داره


بله شما خدا رو دوست داريد


بله پيامبرا رو دوست داريد


بله اماماتونو دوست داريد


بله امام زمونو دوست داريد


بله بچه مسلمونيد شما


بله دوستاي شيطونيد شما


نخير بچه خوب نمازخونه


بله نماز و با ناز مي‌خونه


نخير شماها قرآن مي‌خونيد


بله آيه فراوان مي‌خونيد


بله حالا که حواس‌ها را از خيابان و باغ‌ها و خونه‌ها جمع کرديدو اينجا آورديد، به من بگوييد که در دست من چه مي‌بينيد؟ بله، قرآن، کتاب آسماني ما.


دوستان خوبم! من آيه‌اي از اين کتاب آسماني را انتخاب کرده‌ام که مي‌خواهم در شروع برنامه با هم بخوانيم. حالا کساني که مي‌خواهند اين آية قرآن را بخوانند دست‌هاي خود را بالا بگيرند.114 انّه لَقُرآنٌ کَريمُ77 في کِتابٍ مَکنُونٍ78 لا يمَسُّهُ الّاالمُطَهَّرُونَ79


الحمدلله که بيش‌تر شما هم قاري قرآن هستيد و هم به خواندن قرآن علاقه داريد. امّا همة ما بايد به يک نکته خوب دقت بکنيم آن نکته اين است که اگر کسي خواست قرآن بخواند، بايد رمز پاکي را بلد باشد. من اين رمز را مي‌نويسم که با هم بخوانيم.115 رمز چه بود؟ بله، ششصد و شش و شايد هم نهصد و نه.


کدام رمز درست‌تر است؟ هيچ کدام حالا اگر مي‌خواهيد به رمز پاکي برسيد به تصوير خوب نگاه کنيد.

149


پس رمز پاکي چه شد؟ بله، «وضو» رمز پاکي است. هرکس که مي‌خواهد به آيات قرآن دست بزند بايد با وضو باشد. در اين قسمت از برنامه براي اين‌که با وضو بيشتر آشنا شويم، يک شعر زيبا براي شما مي‌خوانم. شما هم بعد از من آن را تکرار کنيد.116


دوستاي خوب خوشرو گل‌هاي شاد خوشبوبياييد بريم به اردو اسم قشنگش وضو


آب مي‌ريزيم رو صورت دست مي‌کشيم با دقّتاز پيشوني تا چونه شسته مي‌شه با دقّت


نوبت رسيد به دستا رو دست راست ابتدااز روي آرنج بريز به سمت پايين بيا


تا سر انگشت بشور دست چپم همين‌جورچون که خداي دانا اين‌طوري داده دستور


وقتي رسيد به آخر حالا به يک دست ترقبل از مسح هر دو پا بايد کشيد مسح سر


مي‌شوييم ما دست و رو با آب مي‌گيريم وضوتميز و پاکيزه باز مي‌ريم سَرِ جا نماز


خيلي ممنون که شعر زيباي وضو را زيبا خوانديد. من هم براي تشکّر از شما مي‌خواهم يک گل زيبا به شما تقديم کنم.

150


اميدوارم که قبول کنيد و زحمت بکشيد حروف به هم ريختة داخل گلبرگ‌ها را مرتّب کنيد. حالا بگوييد از گلبرگ شمارة يک چه کلمه‌اي به دست آمد؟ بله، «ليوان». امّا در گلبرگ شماره دوّم چه کلمه‌اي به دست مي‌آيد؟ آفرين، «مسواک». حالا بگوييد در گلبرگ شماره سه چه کلمه‌اي به دست مي‌آيد؟ آفرين، «کليد».


در گلبرگ چهار چيزي است که وقت را به ما نشان مي‌دهد. بله، جواب «ساعت» است. حالا دوستان من بگوييد که اين جواب‌ها چه ربطي به وضو دارند؟ عزيزان من، ما با يک ليوان آب هم مي‌توانيم وضو بگيريم. اين يک‌جور اصلاح الگوي مصرف است. حالا بگوييد آيا با هر آبي مي‌توان وضو گرفت؟ به طور نمونه با آبي که براي ديگران است. مانند شير آب خانة مردم که نمي‌توان بدون اجازه وضو گرفت. چون يکي از شرايط وضو اين است که آب وضو براي خودمان باشد و يا اجازه آن را گرفته باشيد. البته دوستان خوبم! آب وضو دو شرط ديگر هم دارد که هر دو شرط يک حرف مشترک دارند که شما بايد آن را پيدا کنيد. حالا به کارت‌هاي قطره‌اي که در دست من است خوب نگاه کنيد و حرف حذف شده را حدس بزنيد:

151


حرف حذف شده، «الف» است که قطرة اوّلي را پاک و دوّمي را خالص مي‌کند. پاک باشد، يعني چه؟


بله، يعني نجس نباشد. آب وضو بايد پاک باشد، يعني آبي که با نجاست، مثل خون، ادرار و... مخلوط نشده باشد. سؤال بعدي اين است که آب خالص چه آبي است؟


آري، آبي که چيزي به آن اضافه نشده باشد، مثل آب گل آلود، سيل و يا از ميوه‌اي گرفته نشده باشد مثل آب پرتقال، آب انار و آب که خالص نيستند. حالا چه کسي مي‌تواند ارتباط مسواک با وضو را بگويد؟


آفرين، خوب است که مسواک و وضو همراه هم باشند؛ يعني موقع وضو گرفتن، مسواک هم بزنيم. حالا يک نفر ربط کليد با وضو را بگويد؟


دوستان خوبم! کليد زماني در خانه‌اي را باز مي‌کند که همة دندانه‌هايش سالم باشد، ولي اگر حتي يکي از دندانه‌هاي کليد آسيب ديده باشد ديگر آن کليد به درد نخواهد خورد، چون قفل را باز نخواهد کرد. وضو هم مثل کليد است که اگر يک قسمت آن درست اجرا نشود، ديگر خانة پاکي را باز نخواهد کرد. و نمي‌توان با آن وارد خانة پاکي شد. به طور نمونه اگر يک دست خود را نشوييم و يا يکي از قسمت‌هاي وضو را درست انجام ندهيم، وضوي ما باطل خواهد شد.

152

حالا بگوييد که ربط ساعت مچي با وضو چيست؟


بله، موقع وضو بايد ساعت مچي را از دست باز کنيم تا آب به پوست دست برسد و اگر انگشتر هم داريم بايد مراقب باشيم که آب به زير آن برسد. حالا خاطره‌اي مي‌شنويم.


داخل وضوخانه وضو مي‌گرفتم. آقا پسري کنارم آمد و شروع به گرفتن وضو کرد. صداي بند استيل ساعتش که موقع وضو به هم مي‌خورد توجه مرا به خودش جلب کرد. وقتي نگاهش کردم، ديدم اشتباه وضو مي‌گيرد. به او گفتم: «راستي تو تا حالا وضوي مچي شنيده‌اي؟» جواب داد: «نه، وضوي مچي ديگر چه وضويي است؟»


گفتم: «وضوي مچي وضويي است که آدم موقع شستن دست از آرنج تا مچ دست‌ها را بشويد.» پسرک در حالي که خنده‌اش گرفته بود گفت: «اگر از قبل دست‌هايش را شسته باشد باز هم بايد تا سر انگشت دست‌هايش را بشويد.» گفتم: «بله، چون آن شستن قبلي مستحب بود، امّا اين شستن تا سر انگشت واجب است.» ديگر وضو گرفتنم تمام شده بود، و وقتي از او خواستم تا به داخل مسجد برويم گفت: «شما بفرماييد. من دوباره وضو مي‌گيرم.»


در اين قسمت از برنامه از دانش‌آموزاني که به سؤال‌هاي ما جواب داده‌اند دعوت مي‌کنم که تشريف بياورند کنار بنده و رو به دوستانشان بايستند و در مسابقة مجسمه بازي شرکت‌ کنند.

153

شما دوستان خوبم که قرار است در مسابقه شرکت کنيد، هر کاري که گفتم به صورت پانتوميم انجام دهيد. هر جاي کار که صداي «ايست» من را شنيديد، مثل مجسمه بايستيد. حالا شير آب را باز کنيد و دست‌ها را بشوييد. در ضمن سعي کنيد شير آب را ببنديد که اسراف نشود به ويژه امسال که سال اصلاح الگوي مصرف هم هست.117


خيلي ممنون از عزيزاني که در مسابقه شرکت کردند. حالا اگر شما هم مي‌خواهيد مثل دوستانتان که در مجسمه بازي، وضوي خوبي گرفتند، درست و صحيح وضو بگيريد بايد بدانيد که مقاومت يعني چه؟ راستي مقاومت چه ربطي به وضو دارد؟


حالا کساني که مي‌خواهند ربط مقاومت به وضو را بدانند به کارت‌هايي که در دست من است خوب نگاه کنند و روي کارت‌ها را بخوانند. م موالات يعني فاصله نينداختن بين قسمت‌هاي وضو.


ق قصد قربت يعني براي وضو در نيت بايد قصد قربت شود. ا اعضاي وضو بايد پاک باشند.

154


و وقت باشد براي وضو گرفتن بايد وقت باشد، اگر وقت کم باشد، بايد تيمم کنيم. م مانعي نباشد در رسيدن آب به اعضاي وضو مانعي مانند چسب يا رنگ ... بايد برطرف شود.


ت ترتيب در وضو ترتيب بايد رعايت شود و اعضاي وضو جابه‌جا شسته نشود. حالا آن‌هايي که از برنامة امروز ما راضي‌اند و مقاومت را ياد گرفته‌اند دست‌هاي خود را بالا ببرند. دست‌ها بغل ـ دست‌ها جلو ـ برگردان هر دو دست‌ها به طرف بالا. حالا نوبت چيست؟ بله، نوبت دعا


خدا خدايا، دعاي ما را، ثناي ما را، قبول فرما! الهي آمين (4) خدا خدايا، نماز ما را، نياز ما را، قبول فرما! الهي آمين (4)


خدا خدايا، کلاس ما را، تو درس ما را، قبول فرما! الهي آمين (4)

155


پرسش‌: 1 ـ رمز پاکي چيست؟


الف. وضو X ب. نماز


ج. گناه نکردن 2 ـ ترتيب در وضو يعني چه؟


الف. موالات ب. منظم بودن


ج. جا به جا نشدن اعضاي وضو X 3 ـ زمان وضو اگر کم بود چه مي‌کنيد؟


الف. وضو بگيريم ب. تيمم X


ج. غسل کنيم 4 ـ آب وضو پاک باشد، يعني چه؟


الف. غصبي نباشد ب. مباح باشد


ج. نجس نباشد X

156

157


دست و خاک


به‌نام خداوند زيبايي و عطر و رنگ خداوند پروانه‌هاي قشنگ


خداي صميمي، خداي سلام خداي غزل، قصّه‌ ناتمام سلام دانش‌آموزان عزيز! حال شما چطور است؟ اميدوارم هميشه سالم باشيد. برنامة امروز را با يک داستان زيبا شروع مي‌کنيم.


کاروان در حال حرکت بود. صداي حرکت کاروان تمام صحرا را پر کرده بود. خورشيد طلايي هم با دقت تمام کاروان را همراهي مي‌کرد، ولي هرچه خورشيد بالاتر مي‌آمد، حرکت کاروان کندتر مي‌شد. نزديک ظهر، رييس کاروان که حال خسته‌ کاروانيان را ديد، دست‌ها را بلند کرد و فرياد زد: «بايستيد. استراحت مي‌کنيم. استراحت مي‌کنيم.»


کاروانيان هم شترها را نشانده و مشغول استراحت شدند و به خاطر گرمي هوا همگي به سراغ مشک‌هاي آب رفتند. کمي که از زمان استراحت کاروانيان گذشت، رييس کاروان فرياد زد: «برخيزيد. برخيزيد. موقع نماز است. آفتاب را نمي‌بينيد؟ آماده‌ نماز شويد.» هنوز صحبت‌هاي رييس کاروان تمام نشده بود که يکي از کاروانيان فرياد زد: «چگونه وضو بگيريم؟ آب مشک‌هايمان کم است و فقط براي نوشيدنمان کفايت مي‌کند.»


قرار شد دو نفر مأمور پيدا کردن آب شوند. آنان با عجله از کاروان جدا شدند تا شايد چشمه‌اي يا جوي آبي را پيدا کنند. بعد از ساعتي خسته و با دست‌هاي خالي برگشتند و گفتند که آبي پيدا نکرديم. رييس کاروان با آرامش گفت: «اشکال ندارد، هر مشکلي راه‌حلّي دارد و ما هم راه‌حل آن را مي‌دانيم.»


خوب بچه‌هاي خوبم! به نظر شما چه راه‌حلّي وجود دارد؟ جواب داخل اشعه‌هاي اين خورشيدي است که موقع تعريف داستان براي شما روي تخته کشيدم.


1 ـ به ياري رساندن مي‌گويند؟ کمک (3، 5 و 4) 2 ـ نام سرزمين بلقيس چيست؟ سبا (7، 13 و 14)


3 ـ نام جسم سفيدرنگ، شورمزه چيست؟ نمک (6، 11 و 17)

158

4 ـ دست را به عربي چه مي‌گويند؟ يد118 (12)


5 ـ نام عضوي که به هنگام وضو بر روي آن مسح مي‌شود چيست؟ پا (1 و 2) 6 ـ حرف ندا براي دور و نزديک چيست؟ يا (16 و 15)


7 ـ در آشپزي به همراه پز مي‌آيد؟ پخت (9، 8 و 10) دوستان خوبم! رمز جدول عدد 6 است، پس خانه‌ها را شش تا شش تا بشماريد تا به پيام جدول برسيد. پيام جدول همان راه‌ حلّي است که رييس کاروان آن را مي‌دانست. هرکس زودتر به راه‌ حلّ برسد، برندة اين مرحله است.


آفرين به شما! پيام جدول: پس با خاک پاک تيمم کنيد.119 حالا که فهميديد راه‌ حلّ، تيمم کردن است به اين شعر گوش کنيد و با من تکرار کنيد.


تيمم عين وضوست جانشين شست‌وشوستدستو به خاک مي‌زنه پاکي جان و تنه


اگر مي‌خواهيد بدانيد که در چه مواردي بايد تيمم کرد، من هرچه گفتم، شما جواب بدهيد: «تيمم». اگر که آب نباشه، نوبت چيه؟ تيمم

159


وقت نماز کم باشه، نوبت چيه؟ تيمم ضرر داره اگر آب، نوبت چيه؟ تيمم


داره مي‌خوابه آفتاب، نوبت چيه؟ تيمم دوستان خوبم ما در چه مواردي مي‌توانيم تيمم کنيم؟


1 ـ وقتي که آب نباشد، 2 ـ وقتي که فرصت و وقت نماز خواندن کم باشد، 3ـ آب باشد، امّا براي بدن مضرّ باشد. گفتيم خاک بايد پاک باشد، يعني چه؟


جواب روي اين کارت نوشته شده است، ولي حروفش به هم ريخته است.120 حالا پشت کارت را ببينيم جواب چه بود، بله درست است.


در ضمن اين خاک تيمم بايد هم نباشد. پس بچه‌هاي گل من! بايد دقت کنيد. وقتي مي‌خواهيد تيمم کنيد توجه نماييد که خاک تيمم از کجا تهيه شده است. آيا از زمين ديگران و بدون اجازه آورده شده است که باشد و يا از حياط منزل خودتان تهيه شده است؟


تا اين‌جا گفتيم که با چه خاکي نمي‌شود تيمم کرد. حالا شما بايد بگوييد با چه چيزهايي مي‌شود تيمم کرد؟ به کارت‌ها توجّه کنيد. 2

160

مرحلة اوّل مسابقه به اين صورت است که دوستاني که کلمه‌ها را درست حدس زدند فقط تا ده ثانيه فرصت دارند به نمونه‌هايي که روي ميز گذاشته‌ايم که مي‌شود به آن‌ها تيمم کرد خوب نگاه کنيد و برگرديد. هرکس تعداد بيش‌تري از چيزهايي که مي‌شود به آن‌ها تيمم کرد را حفظ کرد و براي بچه‌ها گفت، در اين مرحله برنده است.124


فهميديم که بايد به چه چيزهايي تيمم کنيم، نوبت به مرحلة دوّم مسابقه مي‌رسد. اسم مسابقه چيست؟ مسابقة حواست را جمع کن.


در اين مرحله شما بايد به صحبت‌هاي من گوش کنيد و تيمم را درست انجام دهيد. مواظب باشيد کارهايي را که مربوط به تيمم نيست، انجام ندهيد. حالا به سراغ مسابقه مي‌رويم. اوّل همه با هم رو به قبله نيت کنيد. دست‌ها بالا، دست‌ها پايين، دست‌ها را به خاک بزنيد. خيلي خوب است، امّا چرا خاک‌بازي مي‌کنيد. دست‌ها را تکان بدهيد و به هم بزنيد که تميز شوند. چرا دست مي‌زنيد؟

161


فقط گفتم دست‌ها را تميز کنيد، نه انگار اين‌طوري تميز نمي‌شود. حالا براي اين‌که دست‌ها را تميز کنيد، شير آب را باز کنيد و دست‌ها را بشوييد. کساني که دست‌ها را شستند انگار حواسشان جمعِ جمع نبود.125 چون ما زماني تيمم مي‌کنيم که يا آب در دسترس نباشد و يا اگر هم آب باشد براي بدن ما ضرر دارد. حالا دست‌ها را از پيشاني روي صورت بگذاريد، طوري که هر دو طرف پيشاني شما را بگيرد و تا وسط بيني پايين بکشيد.


درست اين‌طوري که من مي‌کشم. خيلي خوب است. امّا ادامه‌ي مسابقه‌ي حواست را جمعِ جمع کن. حالا با دست چپ روي دست راست مي‌زنيم. هرکس اين کار را انجام داد، بنشيند. دست چپ را روي دست راست بکشيد و پشت دست راست را با دست چپ مسح کنيد. سپس پشت دست چپ را با دست راست مسح کنيد.


حالا کساني که در مرحله‌ي اوّل برنده شدند و در اين مرحله هم بدون اشتباه و يا کم‌اشتباه بودند، برنده هستند. از شما مي‌خواهم که با يک صلوات تشويقشان کنيد. حالا براي سلامتي امام زمان(عجل الله تعلي فرجه) هم يک صلوات مهدي(عج الله تعلي فرجه) ‌پسند بفرستيد. اميدوارم هميشه شاداب و سرحال باشيد. حالا هر دو دست بالا.


خدايا! به ما مهرباني بده

162

دلي ساده و آسماني بده


خدا نگهدارتان به اميد ديدارتان.

 

163

پرسش‌ها:


1 ـ منظور از خاک پاک چيست؟ الف) نجس نباشد X


ب) غصبي نباشد ج) سفت يا نرم نباشد


2 ـ با کدام‌يک از اين‌ها نمي‌شود تيمم کرد؟ الف) آجر


ب) خشت خام ج) سنگ فيروزه X


3 ـ در تيمم اوّل با کدام دست مسح مي‌کنيم؟ الف) هردو دست


ب) دست راست ج) دست چپ X


4 ـ در چه مواردي مي‌شود تيمم کرد؟ الف) آب نباشد


ب) آب براي بدن ضرر داشته باشد ج) هر دو مورد X

164

165


نماز

 
به نام خدايي که بر بندگان ببخشايد و بس بود مهربان دوستان خوبم سلام! از قديم گفتند سلام چه مي‌آورد؟ آفرين، سلامتي.


اگر گفتيد مي‌خواهم دربارة چه چيزي صحبت کنم؟ من اين علامت‌ها را روي تابلو مي‌نويسم تا بعد به کمک يکديگر آن را کامل کنيم. حالا به يک قصه کوتاه گوش کنيد تا بفهميد اين علامت‌ها چيست؟


حامد چشم‌هايش را باز کرد. ديد هوا روشن شده است. آمد کنار پنجره. نگاهي به حياط کرد. گل‌ها و شکوفه‌ها جلوي خورشيد با رنگ‌هاي قشنگ مي‌درخشيدند و گنجشک‌ها روي شاخه‌ها جيک‌جيک مي‌کردند. مادر توي حياط به گل‌ها و درختان آب مي‌داد. حامد دوان‌دوان پيش مادرش رفت. همان‌طور که دست و صورتش را مي‌شست، مادر با لبخند به فرزندش گفت: «مي‌داني اين نعمت‌ها

166

همه........ خدا به ما است.» حالا اين علامت‌ها را کامل مي‌کنيم. آفرين هديه خدا به ما است.


اگر دهان بسته بود، چگونه مي‌توانستيم غذا بخوريم؟126 اگر انگشت شست نداشتيم، چگونه مي‌توانستيم دکمه پيراهن خود را ببنديم؟ صحبت ما در باره نعمت‌هاي خدا بود. حامد کنار حوض نشسته بود و گوش مي‌داد. بعد مادر حامد، شعري خواند و حامد هم به او جواب ‌داد: «خدا خداي مهربان.» زمين و هم آسمان


تمام پرندگان کي آفريد درختان


خدا خداي مهربان دو دست و هم دوتا پا


دو چشم خيلي زيبا کي آفريد لب‌ها را


خدا خداي مهربان دندان، زبان تو دهان


بيني و ابروهامان کي داده است برامان


خدا خداي مهربان هرچه در اين جهان است


براي مؤمنان است کي داده قلب مهربان


خدا خداي مهربان

167

راستي بچه‌ها! شما هم مي‌توانيد چند تا از نعمت‌هاي خدا را نام ببريد.


در مقابل نعمت‌هاي زيبايي را که خدا به ما داده است، وظيفة ما چيست؟ به تخته نگاه کنيد. آفرين، بايد: کنيم. مي‌دانيد هر کاري بهترين دارد، به طور نمونه


بهترين بهترين و بهترين127 امّا بهترين بعدي چيست؟ ابتدا اسم چند تا از سوره‌هاي قرآن را مي‌گويم. حرف‌هاي اوّل آن‌ها را به هم وصل کنيد تا جواب به دست آيد.


نمل ـ ماعون ـ آل‌عمران ـ زلزال؛ اگر حرف‌هاي اوّل آن‌ها را به هم وصل کنيد نماز مي‌شود.128 پس بهترين راه تشکّر از خدا نماز است. حالا به تخته توجه کنيد. حرف چ را روي تخته نوشتم. از خود بپرسيد:


چ مثلاً از خود بپرسيم: دوستي چيست؟ چرا دوستي؟ چگونه دوستي؟


يا نماز چيست؟ چرا نماز بخوانيم؟ چگونه نماز بخوانيم؟ حالا در مورد چگونه نماز خواندن از يکي از دوستان شما مي‌خواهم تا نماز بخواند. من مکبّر مي‌شوم. بعضي جاها را از عمد اشتباه مي‌گويم. ببينم چه کسي

168


حواسش جمع است! پس با صداي من شما آماده و مرتب رو به قبله براي نماز بايست. آفرين. دانش‌آموز: الله اکبر و پس از آن حمد و سوره را مي‌خواند.


مربي: قنوت. بچه‌ها: غلطه آي غلطه.


مربي: چرا؟ چون رکعت اوّل قنوت نداريم. آفرين، پس الله اکبر سبحان الله. سمع الله لمن حمده. دانش‌آموز به سجده مي‌رود. الله اکبر ـ الله اکبر ـ سجده دوّم. الله اکبر. الحمدلله. بچه‌ها: غلطه آي غلطه. چرا چون تشهد در رکعت اوّل نداريم. آفرين، بحولالله. رکعت دوّم: حمد و سوره، بعد رکوع، نه چرا؟ آفرين، قنوت بايد خوانده شود. ذکر قنوت را با هم تکرار کنيم... رُبّنا آتِنا فِي الدُنيا حَسَنة و فِي الاخِرة حَسَنة و قِنا


عَذابَالنّار. ادامه مي‌دهيم. الله اکبر ـ سبحان الله ـ رکوع ـ سمع الله لمن حمده ـ الله اکبر ـ سجده ـ الله اکبر ـ الله اکبر ـ سجده دوّم مربي: الله اکبر. سجده سوم.


دانش‌آموزان: غلطه، آي غلطه. مربي: چرا؟ آفرين. سجده سوم نداريم. بحول الله بلند مي‌شويم. رکعت سوم: تسبيحات اربعه ـ بعد رکوع ـ سمع الله لمن حمده ـ سجده اوّل و دوّم بحولالله.129


نه، پس چه کار کنيم؟ چون نيت ما يک نماز سه رکعتي بوده است؛ بايد تشهّد بخواند. آفرين، ذکر تشهد را بگوييد. حالا بحول الله: نه، نماز سه رکعتي است بعد از تشهد بايد سلام نماز خوانده شود. آفرين.

169

از اين دوست خوب تشکّر مي‌کنيم و هديه‌اي به رسم يادبود به او مي‌دهيم. حالا نوبت خواندن شعر نماز است. من اين شعر را مي‌خوانم. شما جواب بدهيد.


«صلّي علي محمّد صلوات بر محمّد» نماز رکن دين است مونس مؤمنين است


نماز خواندن ما چه خوب و دلنشين استصلّي علي محمّد صلوات بر محمّد نماز ما مرتّب


تو صبح و ظهر و هرشب خدا از ما راضيهنمره‌هامون عاليه صلّي علي محمّد صلوات بر محمّد


دلهرة دشمن از نماز خواندن ماستنماز خواندن ما ضامن ماندن ماست


صلّي علي محمّد صلوات بر محمّد نماز اساس دين استمسلماني در اين است با خدا صحبت کنيم


به هم محبت کنيم صلّي علي محمّد صلوات بر محمّد آفرين، تشکّر از شما دوستان عزيز که خيلي زيبا و خوب با ما همراه بوديد. حالا تصوّر کنيد کنار استخر ايستاده‌ايم و مي‌خواهيم شيرجه بزنيم.


وسايل شنا با خود آورده‌ايد. راستي چرا حمام مي‌رويم و دست‌هاي خود را با صابون مي‌شوييم؟ آفرين، براي پاکيزگي و نظافت و سلامتي. حالا براي پاکيزگي روح خود چه کنيم؟ به اين حکايت گوش دهيد.


روزي عده‌اي از ياران پيامبر اسلام، حضرت محمد مصطفي(صلي الله عليه و آله) از ايشان پرسيدند: «نماز چه فايده‌اي دارد؟» حضرت فرمود: «نمازهاي پنج‌گانه مانند نهر آب است که بر در خانه‌ها روان است و نمازگزار هر روز 5 نوبت خود را در آب زلال آن شست‌وشو مي‌دهد. ديگر هيچ آلودگي باقي نمي‌ماند.»

170

حالا يک جمله مي‌نويسم. چه کسي مي‌تواند آن را کامل کند و بقيه جمله را بگويد. مي‌توانيد به صورت گروهي هم جواب دهيد. يعني هر پنج نفر يک گروه بشوند و زيباترين جمله را انتخاب کنند.


من نماز را دوست دارم، زيرا آفرين


حالا ما چند دايره در اين‌جا داريم که رازي دارند. براي پيدا کردن راز دايره‌ها به چند سؤال جواب دهيد. من پاسخ شما را در داخل دايره‌ها به ترتيب مي‌نويسم. 1 ـ چه دعايي در شب‌هاي جمعه خوانده مي‌شود؟ «کميل»


2 ـ همه کارها را با نام و....... خداي بزرگ آغاز مي‌کنيم. «ياد» 3 ـ اگر آب پيدا نکنيم، براي خواندن نماز چه کار مي‌کنيم «تيمم»


4 ـ به کسي که در نماز جماعت جلوتر از همه مي‌ايستد، چه مي‌گويند؟ «امام» 5 ـ آن چيست که هنوز خاموش نشده است؟ «خامو»


6 ـ آن چيست که خيلي دوستش داريم، اما اگر در نماز انجام بدهيم، نمازمان باطل است «بازي» 7 ـ وسيله مسافرت در آسمان؟ «هواپيما»

171


حالا حروف اوّل و آخر اين کلمه‌ها را کنار هم قرار دهيد تا راز دايره‌ها را پيدا کنيد. آفرين بر شما! کليد تمام خوبي‌ها.


حالا کليد تمام خوبي‌ها چيست؟ من اين دايره‌ها را به هم وصل مي‌کنيم تا جوابش مشخص شود. بله، «نماز» کليد تمام خوبي‌هاست. آفرين دوستان خوبم! حالا دعا مي‌کنم و شما آمين بگوييد.


اي مهربان‌تر از مادر، ما را موفق کن تا به ديگران خدمت کنيم! اي خدايي که باغ و باغچه را در بهار زنده مي‌کني، دل و جان ما را با بهار قرآن زنده کن!


اي خدايي که گل‌هاي سرخ و محمدي را عطرآگين آفريدي، ما را با عطر خوبي‌ها خوشبو کن! خدايا، به ما تندرستي و سلامتي ده تا بهتر بتوانيم تو را عبادت کنيم!

 

172

پرسش‌ها:


1 ـ در حديث پيامبر اکرم(صلي الله عليه و آله) نمازهاي پنج‌گانه به چه چيزي تشبيه شده است؟ الف) نهر آب X


ب) شکوفه گل‌ها ج) آسمان ابري


2 ـ کدام رکن نماز نقطه ندارد؟ الف) سوره حمد


ب) لا اله الا الله ج) رکوع X


3 ـ در رکعت سوم بعد از سجده دوّم چه مي‌خوانيم؟ الف) تشهّد X


ب) سلام ج) سورة حمد


4 ـ بهترين خانه و بهترين روز کدام‌ها هستند؟ الف) خانه بزرگ، روز جمعه


ب) کعبه، روز جمعه X ج) کعبه، روز شنبه

173


بسم اللّه الرحمن الرحيم


صدف


به‌نام خدايي که بر بندگان ببخشايد و بس بود مهربان


بچه‌هاي خوب سلام! اميدوارم که حالتان بهتر از ديروز باشد.130 بچه‌ها در دستان من چه مي‌بينيد؟


کدام‌يک تميزتر و بهداشتي‌تر است؟ شما کدام‌يک را براي خوردن انتخاب مي‌کنيد؟ چرا؟


اين‌دو چه تفاوتي با هم دارند؟

174

کدام زودتر فاسد مي‌شود؟


اگر اين دو را به همين صورت (با پوشش و بدون پوشش) در فضاي باز قرار دهيم، حشراتي مانند مورچه، سوسک و... به سراغ کدام‌يک زودتر مي‌روند؟ آيا مي‌دانيد چرا اطراف باغ‌ها و مکان‌هاي زيبا را ديوار و حفاظ درست مي‌کنند؟ آيا اين کار لازم است؟


آيا مي‌دانيد که گل‌هاي زيبا نياز به حفاظت دارند تا چيده نشوند. خانه‌ها نياز به ديوارکشي دارد تا کسي به درون آن نگاه نکند و وارد آن نشود. همچنين اشياي باارزش را در مکان مخصوص قرار مي‌دهند تا از دسترس دزدان در امان باشد. حالا ارزش اين چيزها بالاتر است يا وجود خودتان؟


آفرين، وجود شما با ارزش‌تر از هزاران شاخه گل و اشياي گران‌قيمت است. براي اين‌که بدانيد که چگونه گل وجودتان را از بيگانگان و غريبه‌ها حفظ کنيد با حروف به هم ريخته اين گل يک کلمه مناسب بسازيد کلمه مورد نظر حجاب است.


آيا مي‌دانيد خداوند به شما علاقه فراواني دارد به گونه‌اي که يک سوره قرآن به نام شما است. مي‌دانيد کدام سوره؟ آفرين بر شما! سوره مبارکه (نساء) علاوه بر آن آيات زيادي در قرآن، کتاب آسماني ما وجود دارد که به زنان دستور داده است که چه کارهايي را انجام بدهند و چه کارهايي را انجام ندهند. در اين قسمت از برنامه «نظر شما را به يک آيه از قرآن جلب مي‌کنم که خداوند به پيامبر(صلي الله عليه و آله) فرمود: «اي رسول ما (پيامبر) به زنان و دختران خود و به زنان مؤمن بگو تا خود را بپوشانند.»131

175

در اين آيه خداوند به زنان مؤمن دستور داده است که حجاب را رعايت کنند، يعني اين‌که خود را از نامحرم بپوشانند. پوشيدن بدن به نفع خود زن مي‌باشد، چون با رعايت کردن حجاب ديگر افراد شيطان‌صفت نمي‌توانند مزاحمت براي زنان ايجاد کنند. حالا بچه‌هاي خوب بعد از اين‌که همه با هم سه مرتبه يا زهرا(سلام الله عليها) گفتيم. يک قصه‌ي جالبي دربارة حجاب برايتان نقل مي‌کنم. خوب توجه کنيد:


راضيه دختر 10 ساله‌اي است که با خواهرش از مدرسه‌ايي در فرانسه به جهت رعايت حجاب اخراج شده‌اند. وي در نامه‌اي اين چنين مي‌نويسد: روزها مي‌گذشت و من به مدرسه مي‌رفتم. هر روز مدير مدرسه براي پدرم نامه مي‌نوشت و از او درخواست مي‌کرد که اجازه دهد تا من بي‌حجاب به مدرسه بروم. فکر مي‌کرد که من حجاب را به اجبار پدرم رعايت مي‌کنم. در آخرين نامه‌اش براي پدرم چنين نوشت: اگر راضيه روسري‌اش را در نياورد، ديگر حقّ به مدرسه آمدن را ندارد. اين نامه را صبح به من داده بودند. بعدازظهر وقتي براي آوردن کتاب‌ها به مدرسه رفتم، ديدم که مدير مدرسه مثل فرمانده پادگان همراه چندتا از معلمان جلوي در ايستاده بود. او به خيال اين‌که من مي‌خواهم به کلاس بروم با عصبانيت و خشونت گفت: no no raziyeh.


من در آن موقع ناراحت شدم. بغض گلويم را فشار داد، ولي با اين حال به او گفتم که من براي برداشتن کيفم آمده‌ام.

176

من از آن روز ديگر به مدرسه نمي‌روم و در خانه درس‌هاي خود را ادامه مي‌دهم، اما اين برخورد بي‌ادبانه‌ مدير را هرگز فراموش نمي‌کنم.


خبرنگار شبکه سه تلويزيون فرانسه که پرسيده‌ بود: آيا حجاب خود را ادامه مي‌دهي يا نه؟! گفت: حجاب در اسلام از 9 سالگي براي ما دختران واجب است. من از نه سالگي چادر به سر کرده‌ام و تا آخر عمر هم آن را رعايت خواهم کرد. من بازي با بچه‌ها و رفتن به مدرسه را دوست دارم، ولي دينم و حجابم را از همه چيز بيش‌تر دوست دارم و حاضرم در خانه تنها باشم، ولي خدا از من راضي باشد...132 بچه‌ها! اين داستان يک دختر مسلمان در يک کشور خارجي بود. حالا شما دخترهاي باايمان در اين کشور امام زمان(عج) زندگي مي‌کنيد چگونه بايد باشيد؟ بايد از اين دختر 10ساله ياد بگيريد که براي رضايت خداوند و خشنودي قلب امامان(عليهم السلام) به ويژه حضرت فاطمه زهرا(سلام الله عليها) حجاب و پوشش ديني خود را رعايت کنيم تا داراي جامعه‌اي خوب و نمونه باشيم.


در اين قسمت از برنامه يک مسابقه اجرا مي‌کنيم. دو مسأله از شما سؤال مي‌کنم. هرکه زودتر پاسخ صحيح را بدهد در مسابقه شرکت مي‌کند. 1 ـ در آيه سورة احزاب خداوند به زنان و دختران چه گفته بود؟ بله درود بر شما! خداوند فرمود: «که پوششي براي خودتان قرار دهيد.»


2 ـ بيرون بودن مو چه حکمي دارد؟ حرام است. حالا از دو نفري که جواب صحيح را دادند، مي‌خواهم در مسابقه شرکت کنند. مسابقه ما در سه مرحله برگزار مي‌شود.


مرحله اوّل: از دوستان شما مي‌خواهم که کلمه «حجاب» را با يک نفس بگويند. هرکدام داراي نفس زيادتري باشد، امتياز اين مرحله را خواهد گرفت.

177

(حجاب را به صورت کشيده بيان کنيد) با تشويق نفر برتر اين مرحله، سراغ مرحله دوّم مي‌رويم.


از شما دو نفر مي‌خواهم که به ما بگوييد نامحرم چه کسي است؟133 به هر يک از شما کارتي مي‌دهم. شما بايد ابتدا به شعري که مي‌خوانم گوش کنيد. هرگاه من از شما پرسيدم جواب را با کارتي که مربوط به آن است بدهيد.


آماده هستيد؟! حد حجاب شرعي صورت و دست تا مچ‌ها


غير از دو دست و صورت حرامه باشه پيداحضرت زهرا فرمود اي دخترهاي باهوش


در پيش نامحرم‌ها حجاب نشه فراموشيه دختري بچّه‌ها روسري‌شو نبسته


بدون کفش و جوراب تو کوچه‌شون نشستهمي‌خوام بدونم آيا حجاب او کامله؟


تو تفريح و زيارت وقتي که بيرون مي‌رهدر پيش نامحرم‌ها مي‌شه وضو بگيره؟


تو کوچه و تو بازار يه دختر ديگري موهاش که مونده بيرون از گوشه روسري134

178


بچه‌هاي خوب! اين دو نفر را تشويق کنيد تا سراغ مرحله سوم مسابقه برويم. چادر خوب چه نوع چادري است؟ (گران‌قيمت باشد، يا همه بدن را بپوشاند) آفرين، همه بدن را بپوشاند. من چند کارت آماده کرده‌ام. آن‌ها را به تابلو نصب مي‌کنم.


نفر اوّل محرم‌ها و نفر دوّم نامحرم‌ها را از تابلو جدا کند. بعد از اتمام کارت‌ها دوباره هر نفر کارت‌هاي خود را در يک گوشه‌ي تابلو نصب نمايد. مدّت اين مسابقه هم 5 دقيقه است. با تشويق شما دانش‌آموزان خوب و هديه صلوات بر محمد و آل محمد مسابقه را شروع مي‌کنيم.135 شوهرخواهر برادر پسرخاله پسردايي شوهر عمه دايي


پسرعمو بابا بزرگ پسرخواهر بابا عمو دوست بابا حالا امتياز دوستان شما را با هم جمع مي‌کنيم تا نفر برتر مشخص شود. خوب بچه‌ها! برنامه را با يک شعار ادامه مي‌دهيم. همه با هم آن را تکرار کنيد.


حفظ چادر حفظ دين و مذهب است شيوه زهرا و درس زينب است به اين نکته هم توجه کنيد:


حضرت زهرا(س) هيچ وقت بدون چادر از خانه بيرون نمي‌رفت. حضرت زينب(س) حتي در ميدان جنگ در روز عاشورا حجاب خود را حفظ مي‌کرد. پس شما دختران مذهبي و مسلمان از اين دو بانوي نمونه ياد بگيريد و حجاب خود را رعايت کنيد و با اين کار خود، خداي مهربان را راضي کنيد. خدايا، به آبروي زهرا(سلام الله عليها) به زنان کشور ما عفت و پاکدامني عنايت بفرما!


دختران ما را از شر آدم‌هاي بد و شيطان‌صفت دور بگردان! بحقّ محمّد و آل محمّد.

 

179

پرسش‌ها:


1 ـ نام کدام سوره به معناي زنان است؟ الف) مريم


ب) نساء X ج) کوثر


2 ـ چرا راضيه را از مدرسه اخراج کردند؟ الف) غيبت زياد داشت


ب) باحجاب بود X ج) بي‌حجاب بود


3 ـ کدام‌يک از افراد زير محرم است؟ الف) پسر خاله


ب) پسر دايي ج) عمو X


4 ـ چادر خوب چه چادري است؟ الف) رنگي باشد


ب) ارزان‌قيمت باشد ج) همه بدن را بپوشاند X

180

آب ونان

به نام خدا

مربیان عزیز سلام

مژده                مژده

طرح درسآب و نان همراه با مطالب اموزنده و مفید همراه با مسابقه 


آب و نان


موضوع:


احكام


هدف كلي:
دانش‌آموزان در اين درس با برخي از آداب خوردن و آشاميدن در اسلام آشنا مي‌شوند.

اهداف جزيي:
دانش‌آموزان در اين درس با موارد زير آشنا مي‌شوند:

1. آداب خوردن و آشاميدن؛
2. خوردني‌ها و آشاميدني‌هاي مفيد.

هدف رفتاري:
از دانش‌آموزان انتظار مي‌رود در پايان درس بتوانند هنگام صرف غذا آداب خوردن و آشاميدن را رعايت كنند.
روش‌هاي مناسب تدريس:
توضيحي ـ فعال (مسابقه،‌ كارت و…)
رسانه‌هاي آموزشي

آب و نان

به نام خداوند جان و جهان خداوند بخشنده و مهربان
بچه‌هاي خوب سلام!
حالتان چطور است؟ سرحال و شاداب هستيد؟
الحمدلله،‌ اميدوارم هميشه سرحال و سرزنده باشيد.
هر كاري را با چه شروع مي‌كنيم؟ بله، با نام و ياد خدا
من هم در ابتداي برنامه شعري را مي‌خوانم و شما با پاسخ «بسم الله» مرا همراهي كنيد .
نام خدا بسم الله
مشكل گشا بسم الله
اول كار بسم الله
وقت غذا بسم الله
موقع خواب بسم الله
گفتار ما بسم الله
در هر كجا بسم الله

يك بار ديگر همه با هم، يك صدا مي‌گوييم: «بسم الله الرحمن الرحيم»؛ به نام خداوند بخشنده مهربان

حالا يك معما:
آن چيست كه همه موجودات به آن نياز دارند؟ آب
حالا هر كدام يك قلم برداريد و در دفترتان يك ليوان پر از آب كه در كنارش ساقه‌اي از گندم است، بكشيد.

بله دوستان! بيشتر كرة زمين يعني دو سوم آن از آب تشكيل شده است. دو سوم بدن ما انسان‌ها هم از آب تشكيل شده است. همان طوري كه تمام موجودات و گياهان به آب نياز دارند، بدن ما نيز به آب نياز دارد. البته غير از آب، بدن ما به خوردني‌هاي ديگري هم نياز دارد كه يكي از آن‌ها هميشه در سفره‌هاي ما پيدا مي‌شود. آن چيست؟

بله، «نان». حالا بگوييد ببينم :
آب از چــيـــه؟ از بــاران
نـان از چــيـــه؟ از گنـدم
گندم كجاسـت؟ تو صحرا
صحرا كجاست؟ تو روستا
كـي مـي‌كــاره؟ روستايـي
كــي مــي‌پـزه؟ نانــوايـي
كــي مـي‌خـره؟ بـابـايــم
كــي خـــالقـه؟ خدايــم

بله، خالق همة اين نعمت‌هاي زيبا خداي مهربان است. خدايي كه چنين نعمت‌هايي را براي ما آفريده، وظايفي براي ما تعيين كرده است كه در حديثي پيغمبر اكرمj چنين فرموده است: «خدا از بنده‌اي راضي مي‌شود كه خوردني‌ها را بخورد و نوشيدني‌ها را هم بنوشد و...» براي اين كه با ادامه كلام پيامبر آشنا شويم، بايد جدول زير را حل كنيم.
 
آيا مي‌دانيد آداب خوردن و آشاميدن چيست ؟ بله، خوردن و آشاميدن آدابي دارد.
به جمله‌هايي كه روي تابلو مي‌نويسم توجه كنيد:

1. در آغاز بر زبان آوردن....................

2. خوب....................غذا.

3. كم....................كردن به صورت ديگران.

4. شستن ........................

5. لقمه را................گرفتن.

6. هنگام غذا خوردن از...............بپرهيزيم.

7. در پايان خوردن غذا ............ خدا را به جا آوردن و در پايان نوشيدن آب فرستادن ............. بر امام حسين.
حالا جاهاي خالي را به كمك كلمه‌هايي كه درون كارت‌ها نوشته‌ام و به شما نشان مي‌دهم، تكميل نماييد.

1. در آغاز بر زبان آوردن نام خدا، يعني گفتن بسم الله الرحمن الرحيم ؛ اولين وظيفه‌اي است كه هر مسلمان بر عهده دارد.

2. خوب جويدن غذا
همه مي‌دانيم كه وقتي غذا را خوب مي‌جويم به راحتي در بدن هضم مي‌شود و به بدن ما انرژي لازم را مي‌بخشد.

3. كم نگاه كردن به صورت ديگران.
هنگام خوردن غذا، حواسمان فقط به غذا خوردن خودمان باشد و به چهرة ديگران نگاه نكنيم.

4. شستن دست‌ها .
قبل از غذا دست‌هاي خود را بشوييم، چون ممكن است پس از بازي، يا كار و تلاش با دست آلوده سر سفره بنشينيم و ميكروب‌ها از دست آلوده ما وارد بدنمان شوند و ما را دچار بيماري كنند.

5. لقمه را كوچك گرفتن .
يكي ديگر از وظايف ما اين است كه لقمه‌هايمان را كوچك انتخاب كنيم و به قول معروف بر اساس ظرفيت دهانمان لقمه بگيريم، تا هم نشانة ادب باشد و هم غذا روي لباسمان نريزد.

6. هنگام غذا خوردن از پُرخوري بپرهيزيم.

7. در پايان خوردن غذا شكر خدا را بجا آوردن و در پايان نوشيدن آب فرستادن سلام بر امام حسين .
نبايد فراموش كنيم كه تمام نعمت‌هايي كه داريم خداوند به ما عنايت كرده است، بعد از خوردن بگوييم الحمدلله و از خدا تشكر كنيم و موقع نوشيدن آب سلام بر امام حسين را فراموش نكنيم.

براي سلامتي، انسان بايد قبل از سير شدن كامل، دست از غذا بكشد.
پس خوب گوش كنيد تا بگوييد در اين شعر نام چه نوشيدني و غذايي آمده است.

گــاوه مــي‌گـــه آي بچه‌ها مــن كه مي‌دم شير به شما
خوب مي‌دونيد كه من كي‌ام اين همه خوشحال از چي‌ام
دو شــاخ تيــز، ‌ســـر دارم يـك تــن پُـر هنــــر دارم
علف كه خوردم شير مي‌شـه ماست و كره و پنـير مي‌شه
من بچه‌ها را رو دوست دارم بــرايــشان شيــر مــي‌آرم
هر روز به آن‌ها شير مـي‌دم شيــر زيـــاد مـي‌دم نه كم

حالا كدام يك از شما مي‌تواند نام خوردني‌ها و يا نوشيدني‌هاي مفيدي كه در شعر آمده است را بگويد؟‌ بله، شير، ماست، ‌كره، پنير.
همان طوري كه بدن ما به آب و غذا احتياج دارد به خوردني‌ها ونوشيدني‌هاي ديگري هم نياز دارد.
يكي از آن‌ها شير است كه از حيوانات خوب و مهرباني، مثل گوسفند و گاو مي‌گيريم تا بدني نيرومند با استخوان‌هاي محكم داشته باشيم. علاوه بر آن دندان‌هايمان هيچ‌گاه دچار پوسيدگي نشوند.
نه تنها از شير، بلكه از گوشت گاو و گوسفند هم استفاده مي‌كنيم.
خيلي خوب، نوبت مسابقه رسيد.

چه كساني حاضر هستند من را در اين مسابقه ياري نمايند ؟‌
من دو عدد سيب را از قبل آماده كرده‌ام. هر كدام را به يكي از دوستان شركت كننده مي‌دهم تا آن‌ها نمايش كوتاهي اجرا كنند. شما با توجه به حركت‌هاي نمايشي دوستانتان، بگوييد هر كدام چه كاري را انجام دادند.
احسنت، نفر اول سيب را شست و سپس آن را خورد، ولي نفر دوم بدون شستن سيب، آن را خورد. كدام حالت بهتر است و بايد آن را رعايت نمود؟ بله، بهتر است ميوه را پيش از خوردن بشوييم.

حالا نوبت نمايش دوم است .
احسنت، نفر اول بعد از غذا براي سلامتي دندانش مسواك زد، اما نفر دوم اين كار را انجام نداد.
خوب با تشكر از دوستان شما برنامه را با چند دعا به پايان مي‌بريم.
خدايا، راه شكرگذاري نعمت‌هاي خود را به ما بياموز!
خدايا، بدن‌هاي ما را سالم نگه‌دار!
خدايا، غذاهاي پاك و پاكيزه به ما عنايت بفرما!

                                                                                                              گروه تبلیغی شهیدعلمدار

مجری وطراح برنامه های کودک ونوجوان

                                                                                                                           amooakhavan.ir

 

ره توشه دانش آموزی تابستان 89


فصل سوم  کتاب ره توشه

احكام

صفحه 102

103

آفتاب تابان


ياري‌ام كن تو اي خداي بزرگ تادلم با تو آشنا گردد قلبم از مهر تو شود لبريز روحم از غير تو جدا گردد[100]

بچه‌هاي خوب و عزيز سلام! آيا خوب و خوش و سرحال هستيد؟‌حالا آن‌هايي كه حال دارند با من همراهي كنند تا برنامه امروز را آغاز كنيم.آن‌هايي هم كه حال ندارند، خوب گوش كنند تا سرحال شوند. آماده‌ايد؟ برنامه را با چند سؤال شروع مي‌كنيم. ابتدا سه گروه دو نفره از دانش‌آموزان را انتخاب مي‌كنم. ما 9سؤال داريم كه شركت كنندگان بايد به آن‌ها پاسخ بدهند. هر گروه در برابر هر پاسخ صحيح، پنج امتياز مي‌گيرد. پاسخ‌هاي صحيح شما را روي تابلو مي‌نويسم.

گروه شماره 1 پاك نيست پس چيست؟‌ درود بر شما! پاسخ صحيح، «نجس» است.

گروه شماره 2 به اسراف آب چه مي‌گويند؟ آفرين بر شما! «‌هدر دادن» كه روي تخته مي‌نويسم. البته اسراف كردن وهدر دادن آب حرام است.

[100] مصطفي رحماندوست.
104

گروه شماره 3 قاتل امام حسين(ع) كه بود؟ پاسخ صحيح، «يزيد» است.

گروه شماره 1 به شكلك درآوردن، براي مسخره ديگران كه كار بسيار بدي است، چه مي‌گويند؟ آفرين، پاسخ صحيح «ادا درآوردن» است.

گروه شماره 2 اين شعر را مي‌خوانم. خوب گوش كنيد و به سؤال پاسخ دهيد.

يواش مي‌ياد كنارم، مي‌شينه روي دستم، شايد خيال مي‌كنه، من گل و بوته هستم. واي واي واي چكار كرد، مامان مي‌گه بوست كرد، پس چرا جاي بوسش ، اين همه مي‌كنه درد.

منظور جاي بوس چه كسي است؟ ان‌شاءالله كه زنبورهاي بد زندگي، نيشتان نزنند. پاسخ صحيح «زنبور» است. گروه شماره 3

به اذيت مردم چه مي‌گويند؟ خوش به حال شما كه اين صفت بد را نداريد. پاسخ صحيح «مردم آزاري» است. گروه شماره 1

كدام كلمه است كه هم جزيي از ايمان است و هم به معناي تميزي است؟‌ درود بر شما بچه‌هاي تميز! پاسخ صحيح «نظافت» است. گروه شماره 2

اگر مي‌خواهيم بيش‌تر بدانيم، بايد بيش‌تر بخوانيم، چه چيز را؟ آفرين بر شما دانشمندان فردا! پاسخ صحيح، «كتاب» است. گروه شماره 3

105
به حرفي كه بين دو نفر محرمانه باشد، چه مي‌گويند؟ بارك الله بر شما بچه‌هاي رازدار! پاسخ صحيح، «راز» است.

سؤال‌ها تمام شد. برنده گروهي است كه زودتر بتواند پيام كلمه‌هاي ما را به دست آورد. به دست آوردن پيام هم پنج امتياز دارد. پيام ما يكي از فروع دين است كه با كنار هم قرار دادن حروف كلمه‌ها روي تخته، بايد آن را پيدا كنيد. راهنمايي مي‌كنم كه از هركلمه فقط يك حرف بايد انتخاب شود[101]. درود بر شما كه پيام كلمه‌هاي ما را پيدا كرديد. پيام ما «نهي ازمنكر» بود. حالا از همه عزيزان كه در مسابقه شركت كردند، تشكر مي‌كنم و از آن‌ها مي‌خواهم كه بنشينند تا برنامه را ادامه دهيم.

حالا از شما بچه‌هاي خوب مي‌خواهم به اين خط‌هايي كه مي‌كشم دقت كنيد و حدس بزنيد چه كار بدي است؟ يكي از كارهاي بد است كه بعضي از بچه‌ها موقع امتحان انجام مي‌دهند!

[101] براي ايجاد هيجان بيش‌تر مربي مدت كوتاهي به هر سه گروه مهلت مي‌دهد. اگر شركت كنندگان نتوانستند پاسخ صحيح را بگويند، از حاضران مي‌پرسد. هر كس پاسخ داد، تشويق مي‌شود. در غير اين صورت مربي از همه بچه‌ها مي‌خواهد كه حروف اول كلمه‌ها را كنار هم بگذارند تا به پاسخ صحيح برسند. اگر امتيازها مساوي بود، مربي همه را تشويق كند.
106

يكي از كارهاي بد است كه بعضي‌ها به جاي تلاش كردن براي به دست آوردن روزي، از اين راه كسب روزي مي‌كنند.

صفت بسيار بدي است كه فرد هم خودش را آزار مي‌دهد، هم ديگران را. بله،

از خدا مي‌خواهيم هيچ كدام از كارهاي بد را در وجود ما قرار ندهد. حالا اگر بخواهيم نهي از منكركنيم، يعني جلوي كار بد ديگران را بگيريم چه بايد كنيم و چطوري اين كار را انجام دهيم؟

براي رسيدن به پاسخ به اين داستان گوش كنيد. يكي از پيامبران خدا، عموي كافري داشت. عمويش بت مي‌ساخت و مي‌پرستيد و با او مخالف بود. پيامبر خدا هميشه مي‌رفت و عمويش را نصيحت مي‌كرد و از او مي‌خواست كه از پرستش بت‌ها دست بردارد، اما عموي اين پيامبر كه نامش .... بود.

107
بچه‌ها اسمش چه بود؟‌ بله، آذر بود. او گوشش به اين حر‌ف‌ها بدهكار نبود و كار خودش را مي‌كرد.[102]

سريع بگوييد نام اين پيامبر چه بود؟‌مرحبا بر شما! بله، حضرت ابراهيم بت شكن حالا بگوييد حضرت ابراهيم(ع) چگونه عمويش را نهي از منكر كرد؟

بله، بسيار آرام و دوستانه. شما هم مي‌توانيد خيلي آرام و دوستانه به خواهر، يا برادر، يا دوستتان تذكر بدهيد. به طور مثال اگر خواهر، يا برادر شما توي خانه مي‌دود و مزاحم همسايه‌ها است، يا دوست شما خداي ناكرده از شما مي‌خواهد كه در امتحان به او تقلب برسانيد، نبايد با او دعوا كنيد، بلكه بايد به آرامي او را از كار بد باز بداريد. حالا كه بچه‌هاي خوب و زرنگي بوديد، من يك جدول مي‌كشم كه شما بايد پيام آن را كه چند تا كلمه است، پيدا كنيد.

[102] با استفاده از آيات سوره زخرف، آيه 26 تا 28، انعام، آيه 74، توبه، آيه114، مريم، آيه 41 تا 48 و انبيا،‌ آيه 25.
108

حالا يكي از حروف را انتخاب كنيد تا با هم شش تا شش تا بشماريم و كلمه‌ها را به دست آوريم[103]. درود بر شما كه اين كلمه‌ها را به دست آورديد.

چه كسي مي‌داند به اين كلمه‌ها چه مي‌گويند؟‌ اين‌ها چه هستند؟ آفرين، «فروع دين»

حالا چه كسي مي‌تواند در باره اين كلمه‌ها توضيح كوتاهي بدهد[104]؟ بله، ‌همان طور كه گفتيد نماز و روزه از اعمال واجب ما مسلمانان هستند كه تمام مردان و زناني كه به سن بلوغ مي‌رسند بايد آن‌ها را انجام دهند.

[103] مربي محترم توجه كند كه اين جدول، «جدول بگرد و پيدا كن» است. بچه‌ها هر كدام از حروف را كه انتخاب كردند مي‌نويسيم. سپس حروف را شش تا شش تا مي‌شماريم، اگر شمارش‌ها به آخر جدول رسيد واز ابتداي جدول آغاز شد، حروفي را كه شمارش مي‌شوند قبل از حرف، يا حروف اولي مي‌گذاريم. به عنوان نمونه اگر حرف آخر«ي» را انتخاب كردند، آن را مي‌نويسيم و حرف بعدي يعني «ت» را قبل از آن مي‌گذاريم. كلمه‌هاي جدول عبارتند از: نماز، روزه، جهاد، زكات، تولي، تبري.

[104] مربي توضيح دانش‌آموزان را مي‌شنود، سپس آن را تكميل مي‌كند. چون دانش‌آموزان در مقطع ابتدايي هستند و هدف فقط آشنايي آنان با فروع دين است، بنابراين مربي محترم توضيحات كوتاه و ساده دانش‌آموزان را بپذيرد و خودش هم توضيح زيادي ندهد تا موجب سردرگمي و ايجاد شبهه شود.
109

حالا بگوييد ببينم ما روزي چند نوبت نماز مي‌خوانيم؟‌ بله 5 نوبت، صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا. اگر گفتيد كه روزي چند نوبت روزه مي‌گيريم؟ احسنت بر شما كه حواستان جمع است. روزه نوبتي نيست و زمان خاصي دارد. روزة‌ ماه مبارك رمضان بر همه مسلمانان واجب است، اما در بعضي از روزها هم مي‌توان روزه مستحبي گرفت، مثل روز دوشنبه و روز پنج‌شنبه.

جهاد هم يكي ديگر از اعمال ما مسلمانان است كه بر زنان و مريض‌ها و بچه‌ها واجب نيست. زكات هم يكي ديگر از فروع دين ما است كه هميشه همراه خمس مي‌آيد. احكام مربوط به اين‌ها را وقتي بزرگ‌تر شديد ياد مي‌گيريد.

چه كسي مي‌داند تولي يعني چه؟ تولي يعني دوست داشتن دوستان خدا، يعني با افراد با ايمان دوستي كنيم و آن‌ها را دوست بداريم.

چه كسي مي‌تواند اين جمله را سه بار تكرار كند؟‌ «دوست داري با دوست من كه دوست داره با دوست تو دوست بشه دوست بشي»

حالا چه كسي مي‌داند تبري يعني چه؟‌ بله يعني دشمني يا دشمنان خدا، يعني با افرادي كه دشمن خدا و اهل‌بيت هستند،‌ دشمني كنيم.

بچه‌ها! تا اين‌جا چند تا از فروع دين را گفتيم، اما فروع دين چند تا است؟‌ بله، فروع دين 10 تا است. بقيه را هم سريع بگوييد تا به سراغ برنامه بعدي برويم.

بله؛ حج هم يكي ديگراز فروع دين است. مي‌دانيد چه كساني بايد به حج بروند؟‌ بله، كساني كه توانايي مالي دارند.

همان طور كه گفتيد يكي ديگر از فروع دين ما امر به معروف است. امر به معروف، يعني ديگران را به كارهاي خوب راهنمايي كنيم. يكي ديگر از فروع دين نهي از منكر است كه در همين برنامه در باره آن توضيح داديم.
110

حالا ببينيم اگر كسي نهي از منكر نكند، چه اتفاقي مي‌افتد؟ من چند كلمه روي تخته مي‌نويسم شما حدس بزنيد چه جمله‌اي است؟

كسي آماده جنگ با خدا نهي از منكر ترك كند كه را باشد درود بر شما! كسي كه نهي از منكر را ترك كند آماده جنگ با خدا باشد.

اين جمله بخشي از روايت امام رضا(ع) است كه كامل آن را براي شما مي‌نويسم. امام رضا(ع) چنين فرموده است: «كسي كه امر به معروف و نهي از منكر را ترك كند، آماده جنگ با خدا باشد[105].» يعني اگر كسي، كار بدي را ببيند و تذكر ندهد در واقع بايد منتظر عذاب خدا باشد.

حالا نوبت به اجراي مسابقه رسيد. شيوه مسابقه به اين صورت است كه ما سه قسمت الف، ب و ج داريم[106]. پس از خواندن پاسخ‌ها، دانش‌آموزان شركت كننده درقسمت‌هايي كه به نظر خودشان صحيح است، مي‌ايستند. افرادي كه پاسخ درست را تشخيص ندهند، مي‌نشينند و مسابقه با بقيه افراد ادامه پيدا مي‌كند.

حالا من تعدادي از دانش‌آموزان را انتخاب مي‌كنم تا در اين مسابقه شركت كنند[107]. كدام يك از كارهاي زير روزه را باطل مي‌كند؟

الف) غذا خوردن ب) سحري نخوردن ج) قسم خوردن اگر كسي به خدا، پيامبر(ص) و امامان(ع) دروغ ببندد:

الف)‌روزه‌اش باطل است. ب) بايد جريمه بدهد. ج) اشكالي ندارد. در كدام يك از روزهاي زير، روزه گرفتن حرام است؟

الف) عيد فطر ب) عيد قربان ج) هر دو مورد براي گرفتن روزه نيت چه كمي دارد؟

الف) نيت واجب است. ب) نيت واجب نيست. ج) نيست مستحب است. [105] ثواب الاعمال،‌ شيخ صدوق، قم، انتشارات شريف رضي،‌ص256.

[106] مربي با توجه به فضاي كلاس سه قسمت را نامگذاري مي‌كند و با دايره، يا هر صورتي كه امكان دارد،‌ علامتي مي‌گذارد تا دانش‌آموزان بتوانند در آن مكان‌ها بايستند. [107] بهتر است اين تعداد حدود 15نفر باشد. البته با توجه به شرايط كلاس و نيز تعداد دانش‌آموزان قابل تغيير است.

111
مسافر در كدام يك از محل زير مي‌تواند نمازش را كامل بخواند؟

الف) مسجد كوفه،‌حرم سيد الشهدا ب) مسجد پيغمبر و مسجدالحرام

ج) هر دومورد الف و ب كدام يك از موارد زير جزء اركان نماز است؟

الف) دو سجده ب) قنوت ج) هيچ‌كدام كدام يك از موارد زير قيام متصل به ركوع است؟

الف) قيام هنگام خواندن حمد ب) قيام بعد از ركوع

ج) قيام بعد از خواندن تشهد نماز غفيله را چه زماني مي‌خوانند؟

الف) قبل از نماز صبح ب) بعد از نماز صبح ج) بعد از نماز مغرب با تشكر از همه شما كه به اين سؤال‌ها پاسخ صحيح داديد.

خدايا چنان كن سرانجام كار تو خشنود باشي و ما رستگار

112

درخت خرما


بچه‌هاي خوب سلام! سلامي به گرمي تابستان، به صفاي دلتان و پاكي قلبتان، اميدوارم هميشه سبز و خوب و خوش و سرحال باشيد. برنامه را با يك قصه آغاز مي‌كنم. اما اين قصه، يك قصه معمولي نيست. خوب گوش كنيد وكارهاي خوب شخصيت قصه ما را به خاطرتان بسپاريد. در پايان هر كس كه كارهاي خوب بيش‌تري را گفت، تشويق مي‌شود.

113
حسن آقا صبح كه از خواب بيدار شد به همه سلام كرد. بعد به حياط رفت و وضو گرفت. موقع برگشتن، گربه‌اي را روي ديوار ديد. سنگي برداشت و به طرف گربه انداخت. گربه با گفتن ميو در رفت. سنگ توي سر مرد همسايه خورد. حسن صداي آخ را كه شنيد با عجله به داخل اتاق رفت و نمازش را خواند. چند دقيقه بعد، مرد همسايه به در خانه آن‌ها آمد. او در حالي كه روي سرش دست مي‌كشيد، سنگ را به پدر حسن نشان داد و شكايت كرد. باباي حسن او را صدا كرد. حسن چون ترسيده بود مي‌خواست دروغ بگويد، اما يادش آمد كه الان نماز خوانده است و يك بچه مسلمان نبايد دروغ بگويد. به همين دليل راستش را گفت. مرد همسايه هم با اين كه عصباني بود، اما حسن را بخشيد و به او گفت مواظب باشد كه ديگر بي‌احتياطي نكند. حسن هم تصميم گرفت از اين به بعد هيچ حيواني را اذيت نكند.

حالا بگوييد چند كار خوب در اين داستان وجود داشت[108]؟ درود بر شما كه حواستان جمع بود. حالا در اين برنامه مي‌خواهيم يك كار خوب ديگر را معرفي كنم. براي اين كه بفهميم چه كاري است، چند دايره مي‌كشم تا پس از پُر كردن آن‌ها، نام اين كار خداپسندانه را پيدا كنيم.

1 3 5 7 2 4 6

[108] كارهاي خوب عبارتند از: سلام كردن، وضو گرفتن، نماز خواندن، راستگويي، بخشش، اذيت نكردن حيوانات.
114

حالا دو نفر از دوستان را انتخاب مي‌كنم تا اين سؤال‌ها را از آن‌ها بپرسم. هر كس نتوانست پاسخ سؤالي را بدهد، مي‌نشيند تا نفر بعدي جايگزين او شود. برنده كسي است كه بتواند به سؤال‌هاي بيش‌تري پاسخ دهد، حتي اگر وسط مسابقه ببازد[109]. كدام يك از اصول دين است كه پنج حرف دارد و حرف اولش الف است؟

درود بر شما، «امامت» پاسخ را در دايره شماره 1 مي‌نويسم. به اين شعر خوب گوش كنيد كه سؤال در آن قرار دارد.

توي اين دلم – چند تا غم است – فكر مي‌كنم سيب آدم است – فكر هاي من نيستند عجيب - غصه مي‌خورم – من براي سيب –

سيب را همه - پوست مي‌‌كنند – نصف مي‌كنند – گاز مي‌زنند زود مي‌شود – سيبتان تمام – يك نفر نگفت – سيب جان... [110]؟ يك نفر چه نگفت؟ آفرين، پاسخ صحيح «سلام» است كه در دايره شماره دو مي‌نويسم.

سلام يكي از نام‌هاي خدا و نشانه ادب است. پيامبر خدا هميشه به همه حتي كودكان سلام مي‌كرد[111]. به فرستاده خداوند چه مي‌گويند؟

احسنت، «رسول» كه در دايره شماره سه مي‌نويسم. نجس نيست. پس چيست؟

درود بر شما، «پاك» ان‌شاءالله كه هميشه پاك و سالم باشيد. كلمه پاك را هم در دايره شماره چهار قرار مي‌دهيم. كدام عمل واجب است كه در هيچ شرايطي ترك نمي‌شود؟

آفرين، ان‌شاءالله كه هميشه از نمازگزاران باشيد. كلمه «نماز» را در دايره شماره پنج مي‌نويسم. نام يكي از ميوه‌هاي پاييزي شبيه سيب كه دو حرف دارد، چيست؟

درود بر شما! «به» كه در دايره شماره هشت مي‌نويسم. چه چيزي در هواي آفتابي مثل يك دوست همراه ما است؟

آفرين بر شما بچه‌هاي دانا! «سايه» كه در دايره شماره نُه مي‌نويسم. [109] به طور مثال اگر كسي پنج سؤال را پاسخ داد و نشست و نفرات بعد كم‌تر از او پاسخ دادند، اين فرد برنده است.

[110] ناصر كشاورز. [111] شيخ حر عاملي، وسايل الشيعه، ج 3، ص 209.

115
حالا تمام دايره‌ها پُر شد. من از همه دوستاني كه با تلاش خود در اين مسابقه شركت كردند، تشكر مي‌كنم.

از شما مي‌خواهم حرف اول كلمه اول، حرف آخر كلمه دوم، حرف اول كلمه سوم و... را كنار هم بگذاريد تا پيام دايره‌ها كه ترجمة آيه‌اي از قرآن كريم است به دست آيد. آفرين بر شما، امر كن به................

بچه‌ها! به چه كاري ديگران را امر كنيم؟ شما در اول برنامه چند كار خوب گفتيد. اين هم يكي ديگر از كارهاي خداپسندانه است. ‌فكر مي‌كنيد چيست[112]؟ من اين دايره‌ها را به هم وصل مي‌كنم تا شما راز آن‌ها را پيدا كنيد.

امر كن به نيكي[113] امر به معروف كردن يكي از كارهاي خيلي خوب است كه لقمان حكيم در نصيحت‌هايي كه به پسرش مي‌كند، به آن سفارش مي‌كند. اگرانسان هم خودش كار خوب بكند و هم از ديگران بخواهد كه كارهاي خوب بكنند، هم خدا از او راضي مي‌شود و هم بندگان خدا او را دوست دارند. امر به معروف از فروع دين ما است و هر مسلماني بايد آن را انجام دهد. اما چطوري؟

[112] مربي پاسخ دانش‌آموزان را مي‌شنود. سپس دايره‌ها را به هم وصل مي‌كند. [113] لقمان، 17.

116
حالا به اين داستان خوب گوش كنيد تا جواب سؤال را پيدا كنيم.

مردي به نام «سمره» در باغ مرد انصاري درخت خرمايي داشت كه خانه آن مرد انصاري هم در آن باغ بود. سمره هر وقت دلش مي‌خواست بدون اجازه وارد باغ مي‌شد و به درختش سركشي مي‌كرد. مرد انصاري اعتراض مي‌كرد و مي‌گفت: «آخر اين طوري كه درست نيست، تو بدون اجازه سَرَت را پايين مي‌اندازي و وارد باغ مي‌شوي. شايد افرادخانواده من آمادگي نداشته باشند كه مرد نامحرمي وارد باغ شود.» اما سمره توجهي به اين حرف‌ها نمي‌كرد و در جواب مي‌گفت:‌ «اين راه مربوط به درخت خودم است. هر وقت هم دلم بخواهد، مي‌آيم و مي‌روم.»

مرد انصاري وقتي كه ديد اعتراض‌هايش فايده‌اي ندارد، نزد رسول خدا(ص) رفت و از سمره شكايت كرد. پيامبر(ص) سمره را احضار كرد و به او گفت:‌ «فلاني از تو شكايت كرده است كه بدون اجازه وارد باغش مي‌شوي، از اين به بعد با اجازه وارد باغ شو.» سمره در جواب رسول خدا(ص) گفت: «من از راهي كه مربوط به درخت خودم است، مي‌روم و از كسي هم اجازه نمي‌گيرم.» پيامبر(ص) به او گفت: «پس درختت را با درختي كه به تو مي‌دهم، عوض كن.»

117
سمره قبول نكرد. پيامبر(ص) : «با دو تا درخت عوض كن» باز هم سمره قبول نكرد. پيامبر تعداد درختان را به ده رساند، اما باز هم سمره قبول نكرد. پيامبر به او فرمود: «درختت را بده تا درختي در بهشت به تو بدهم.» باز هم قبول نكرد. وقتي كه پيامبر ديد سمره هيچ طوري راضي نمي‌شود، دستور داد درخت را از ريشه بكنند. سپس به سمره گفت:‌ «حالا درختتت را بردار و ببر هر كجا كه دوست داري بكار.»[114]

حالا با توجه به اين داستان بگوييد چطوري بايد امر به معروف كنيم[115]؟ بله رسول خدا(ص) ابتدا با آرامش و احترام به او تذكر داد. حتي با او وارد معامله شد و خيلي با او مدارا كرد، ولي وقتي كه ديد او هيچ طوري راضي نمي‌شود با زور با او سخن گفت.

پس ما هم بايد ياد بگيريم كه اگر خواستيم امر به معروف كنيم، بايد با نرمي، ادب و احترام اين كار را انجام دهيم. فقط فراموش نكنيد ما حق نداريم با زبان زور با كسي حرف بزنيم. فقط حاكم و رهبر حق دارد در صورتي كه لازم باشد با زور و قدرت عمل كند. بنابر اين ما حق دعوا كردن و كتك‌كاري نداريم. در صورت لزوم اين وظيفه مسؤولان است. يادمان باشد اگر كسي هم ما را به معروف و كار خوب راهنمايي كرد بپذيريم و از او تشكر كنيم و مثل سمره لجبازي نكنيم.

حالا ببينيم فايده امر به معروف چيست؟ من يك جمله روي تخته مي‌نويسم كه جاي بعضي ازكلمه‌هاي آن خالي است. شما بايد جاهاي خالي را با واژه‌هاي مناسب پر كنيد. گفتني است كه كلمه‌هاي اين جمله، داخل جدولي است كه شما بايد آن را پيدا كنيد. جمله اين است:‌

«هر كس مردم را به.............. راهنمايي و............ كند، در................ آنان شريك است.» [114] كليني، كافي، دارالكتب الاسلاميه، تهران، 1365، ج5، ص292، باب الضرار ح2.

[115] مربي هنگام توضيح دادن كارت‌ها را به تناسب نشان مي‌دهد.
118

حالا هر حرفي را از هر كجاي جدول كه خواستيد انتخاب كنيد و دو تا دو تا بشماريد تا كلمه‌هاي ما به دست آيد. بله، دو تا كلمه «سفارش» و «پاداش» را در جاهاي خالي بگذاريد و جمله را بخوانيد.

هركس مردم را به .... راهنمايي و سفارش كند، در پاداش آنان شريك است. ولي هنوز جمله ما كامل نشده است. بله خود جدول ما هم يك كلمه است كه بايد در جاي خالي قرار دهيم، يعني كار خير. حالا جمله ما كامل شد. همه با هم اين جمله را مي‌خوانيم:

«هر كس مردم را به كار خير راهنمايي و سفارش كند، در پاداش آنان شريك است.» خوب بچه‌ها! اين جمله خوب و زيبا را چه كسي گفته است؟‌ اين جمله زيبا، روايتي از حضرت علي(ع) است.

حالا كه فهميديم اين كار چقدر پاداش دارد،‌ از اين به بعد هم خودمان كار خير مي‌كنيم وهم به دوستان و برادران و خواهرانمان سفارش مي‌كنيم كه كار خير انجام دهند. حالا كه بچه‌هاي خوبي بوديد، مسابقه‌اي برگزار مي‌كنيم. شيوه مسابقه به اين صورت است كه ما سه قسمت الف، ب و ج داريم[116]. پس از خواندن پاسخ‌ها، [116] مربي با توجه به فضاي كلاس، سه قسمت را نامگذاري مي‌كند و با دايره، يا هر صورتي كه ممكن است، مشخص مي‌كند تا دانش‌آموزان بتوانند در آن مكان‌ها بايستند.

119
دانش‌آموزان شركت كننده در قسمت‌هايي كه به نظر خودشان صحيح است، مي‌ايستند. افرادي كه پاسخ درست را تشخيص ندهند، مي‌نشينند و مسابقه با بقيه افراد ادامه پيدا مي‌كند. حالا من تعدادي از دانش‌آموزان را انتخاب مي‌كنم[117] تا در اين مسابقه شركت كنند.

كسي كه مي‌خواهد امر به معروف كند بايد داراي چه شرايطي باشد؟ الف) عاقل باشد ب) بالغ باشد ج) هر دو مورد[118]

با كدام يك از آب‌هاي زير مي‌توان وضو گرفت؟ الف) آب جاري ب) آب هندوانه ج) آب نمك

كدام يك از موارد زير جزء نجاسات است؟ الف) خون ب) آب ميوه ج) آب حوض

كدام يك از موارد زير جز پاك كننده‌ها است؟ الف) آهن ب) مس ج) آب و آفتاب

خوردن كدام يك از موارد زير حرام است؟ الف) تربت امام حسين(ع) ب) گوشت خرگوش ج) هيچ‌كدام

در كدام يك از سوره‌هاي زير، آيه داراي سجده واجب وجود دارد؟ الف) سجده و فصلت ب) بقره و آل عمران ج) روم و دخان

كدام يك از موارد زير جزء واجبات نماز است؟ الف) ركوع ب) صلوات بعد از نماز ج)‌ قنوت

كدام يك از موارد زير نماز را باطل مي‌كند؟ الف) تبسم و لبخند ب) به اين طرف و آن طرف نگاه كردن

ج)‌ هيچ‌كدام با تشكر از همه شما كه در اين مسابقه شركت كرديد و پاسخ صحيح داديد، در پايان براي سلامتي امام زمان دعا كنيم:

اللهم كن لوليك...... [117] بهتر است اين تعداد حدود 15 نفر باشد، البته با توجه به شرايط كلاس و نيز تعداد دانش‌آموزان قابل تغيير است.

[118] جواب‌ها به ترتيب عبارتند از:‌1- ج، 2- الف، 3- الف، 4- ج، 5- ب، 6- الف، 7- الف، 8- ب.
120


هديه‌آسماني

اول هر كار به نام خدا

سلام بچه‌ها گل‌هاي سرخ و زيبا وقت اذان رسيده عطر خدا پيچيده

گفته خداي سبحان تو آيه‌هاي قرآن هر كي نماز بخونه پاك و عزيز مي‌مونه

بچه‌ها اين چه شكلي است[119]؟‌ بله، اين شكل ركوع كردن در نماز است.

آيا مي‌دانيد نماز را بهتر است در كجا بخوانيم؟ مسجد [119] مربي يك شكل ركوع روي تخته بكشد و يا يك عكس ركوع كردن را به بچه‌ها نشان دهد.

121
من روي تخته شكل يك مسجد را مي‌كشم.

بچه‌ها مسجد خانه كيست؟‌ خدا در مسجد سه كار مهم انجام مي‌دهيم كه مثل قند شيرين است[120].

حرف «ق» اول چه كاري است؟‌ احسنت،‌ ق = قرآن خواندن

حالا «ن» نشانه چيست؟ احسنت،‌ ن = نماز خواندن

و بالاخره «د» حرف اول چه كلمه‌اي است؟ بارك الله، د = دعا خواندن

در مسجد نمازهاي بسياري مي‌توانيم بخوانيم. بهترين نماز را با اين اعداد روي تخته مي‌نويسم. [120] مربي حروف ق ن د را روي تخته بنويسد.

122
شما حدس بزنيد.

براي فهميدن پاسخ من، اين اعداد را به هم وصل مي‌كنم. مي‌شود؟‌ بله، نماز جماعت. خدا در قرآن مي‌فرمايد: «واركعوا مع الراكعين[121]؛ يعني با ركوع كنندگان ركوع كنند.»

نماز جماعت در اسلام اهميت و فايده‌هاي زيادي دارد[122]. اگر مي‌خواهيد فايده‌هاي آن را بدانيد، ابتدا حروف كلمه را در مناره سمت راست مي‌نويسم. سپس حروف پراكنده‌اي را يكي يكي مي‌نويسم. شما حدس بزنيد چه كلمه‌اي است. آن گاه آن را در مناره سمت چپ جايگزين مي‌كنم. [121] بقره، آيه43.

[122] مربي روي گنبد بنويسد فايده‌هاي نماز جماعت.
123

وحدت و (ا، ق، س، م، ت، ت، ا) «استقامت» نماز جماعت موجب وحدت و استقامت بيش‌تر مي‌شود. يكي از اسراي جنگ تحميلي مي‌گفت كه‌ ما در حال خواندن نماز جماعت بوديم كه عراقي‌ها وارد آسايشگاه شدند تا بچه‌ها را براي گرفتن آمار به خط كنند. آن‌ها وقتي با اين صحنه مواجه شدند با كابل شروع به زدن ما -25نفر- كردند تا نماز جماعتمان را قطع كنيم و به صف آمار بپيونديم. عراقي‌ها فرياد مي‌زدند: «ياالله، زود باشيد» و كابل را بر تنمان به شدت مي‌كوبيدند، ولي با اين حال هيچ كس نماز خود را ترك نكرد[123].

[123] نماز در اسارت، انتشارات ستاد نماز، چ‌9، روايت مقدس، ص 200.
124

دوستان (ش، ي، ب، ت، ر) «بيش‌تر» بچه‌ها به اين خاطره توجه كنيد. با احمد كه دوست و هم كلاسي‌ام بود در حياط مدرسه در حال قدم زدن بودم كه ديدم احمد با بچه‌هاي كلاس‌هاي ديگر احوالپرسي مي‌كند. به احمد گفتم:‌ «با آن‌ها در كجا آشنا شدي؟»

اوگفت: «‌در نماز جماعت مدرسه»، بله، نماز جماعت موجب مي‌شود دوستان مؤمن بيش‌تري پيدا كنيم. دوري از (ش، ا، ط، ي، ن) «شيطان»

بچه‌ها! شيطان به سختي مي‌تواند اهل مسجد و نماز جماعت را گول بزند. او تلاش مي‌كند آن‌ها را از نماز جماعت دور كند و بعد شكار كند. اگر ما اهل نماز جماعت باشيم ديرتر گول مي‌خوريم. حالا شعري را برايتان مي‌خوانم كه در آن شيطان، ما را به كارهايي دعوت مي‌كند. شما چهار مرتبه مخالف دعوت شيطان را تكرار كنيد، آماده‌ايد؟

شيطان مي‌گه نماز نخوان بخوان، بخوان، بخوان، بخوان شيطان مي‌گه قرآن نخوان بخوان، بخوان، بخوان، بخوان

شيطان مي‌گه دعوا بكن نكن، نكن، نكن، نكن
125

شيطان مي‌گه دروغ بگو نگو، نگو، نگو، نگو شيطان مي‌گه درس نخوان بخوان، بخوان، بخوان، بخوان

شيطان مي‌گه حرف زشت بزن نزن، نزن، نزن، نزن شيطان مي‌گه اذيت بكن نكن، نكن، نكن، نكن

شيطان مي‌گه مسجد نرو برو، برو، برو، برو نظم و (ت، ت،‌ ر، ب، ي) «ترتيب»

معلمي به دانش‌آموزان گفت در باره فايده‌هاي نماز جماعت يك انشا بنويسيد. سميه به مادرش گفت كه چه چيزي بنويسم؟ مادرش جواب داد:‌ «امشب با هم به مسجد مي‌رويم تا متوجه فايده‌هاي نماز جماعت بشوي»، بعد از اذان به مسجد رفتند. سميه ديد همه در صف‌هاي منظم ايستاده‌اند و يك روحاني جلوي آن‌ها ايستاده است و همه با هم در حال خواندن نماز مي‌باشند. سميه در انشاي خود نوشت كه ما در نماز جماعت ياد مي‌گيريم به موقع نماز بخوانيم و به طور منظم در صف‌هاي نماز بايستيم. توجه به (د، خ، ا) «خدا»

126
يك سؤال: بچه‌ها! آيا نشستن در مسجد را بيش‌تر دوست داريد، يا نشستن در بهشت را؟ امام علي(ع) فرمود: «نشستن در مسجد را بيش‌تر از نشستن در بهشت دوست دارم، چون نشستن در بهشت موجب خوشنودي بنده‌ مي‌شود، ولي نشستن در مسجد موجب خوشنودي خداوند مي‌شود[124].»

بچه‌ها! زماني كه ما به سمت مسجد قدم برمي‌داريم، هر قدم مثل صدقه دادن است و در مسجد بايد توجه‌مان به خدا باشد و صدايمان را بلند[125] (نكنيم)، اذيت (نكنيم)، حرف زشت (نزنيم)، كار بيهوده (نكنيم)، مؤدب (باشيم)، وضو (بگيريم)، قرآن (بخوانيم)، نماز(بخوانيم)، دعوا (نكنيم)، بدو بدو (نكنيم)، مرتب (باشيم)، منظم (باشيم). خوب بچه‌ها! تا حالا چند تا فايده را گفتيم؟‌ 5 تا

ثواب (ش، ر، ب، ت، ي) «بيش‌تر» خدا در قرآن مي‌فرمايد كه اگر كسي يك كار خوب كند، 10برابر پاداش مي‌گيرد[126]، ولي در نماز جماعت ثوابش خيلي بيش‌تر است. اگر يك نفر به امام جماعت اقتدا كند، ثواب آن مساوي 150 نماز است. اگر دو نفر اقتدا كنند، ثوابش مساوي 600 نماز مي‌شود. اگر از ده نفر بيش‌تر به امام جماعت اقتدا كنند، اگر تمام آسمان‌ها كاغذ و درياها مركب و جن و انس و فرشتگان الهي نويسنده شوند، نمي‌توانند ثواب يك ركعت آن را نمي‌توانند بنويسند[127].

بچه‌ها! آماده‌ايد يك مژده به شما بدهم؟‌ پنج نفر بيايند تا مژده مشخص شود. من به هر نفر يك كارت مي‌دهم كه در آن كلمه‌‌اي نوشته شده است. هر كس جاي خود را پيدا كند تا مژده مشخص شود[128]. [124] سيد عبدالحسين رضايي،‌ ارشاد القلوب، ج1، ترجمه رضايي، تهران، نشر اسلاميه، 1377، ‌ص20.

[125] مربي از بچه‌ها بخواهد آن‌ها جواب بدهند. [126] سوره انعام، آيه 160، من جاء بالحسنه فله عشر امثالها.

[127] بني‌هاشمي، خميني، توضيح‌المسايل مراجع، قم، انتشارات اسلامي، 1371، ج1، ص 795، مسأله 1400. [128] مربي روي پنج كارت اين كلمه‌ها را با خط درشت بنويسد. جماعت،‌ پاداش، آسماني، است، نماز. مربي بعد از مشخص شدن حديث، آن را داخل مسجد بنويسد. بحار، ج85، ص4.

127
بله، روزي جبرييل به پيامبر اسلام(ص) نازل شد و گفت: «هديه آسماني آورده‌ام.» حضرت پرسيد كه آن چيست؟‌ جبرييل گفت: «نماز جماعت» بله، نماز جماعت هديه خداوند به مسلمانان است.

آماده‌ايد با هم شعري بخوانيم. بعد از هر مصرع همه با هم بلند بگوييد: الله نماز جماعت چه دل نشينه الله موجب اتحاد مسلمينه الله

نماز اول وقت و جماعت الله از صفات تمام مؤمنينه الله به صفاي جماعت رو بياريد الله مكن غفلت كه شيطان در كمينه الله

چه خوبه نماز رو با هم بخونيم الله با نماز هميشه شاد و خندونيم الله بچه‌ها! فرق نماز جماعت با نماز فرادا در اين كارت‌ها نوشته شده است. دقت كنيد تا تشخيص دهيد[129].

ي ن ت (نيت) بله، در نيت بايد قصد كنيم به امام جماعت اقتدا كنيم. و ي پ ر ي (پيروي) بايد بعد از امام جماعت، نمازمان را بخوانيم؛ نه جلوتر از او .

ت ق ر ا ئـ (قرائت) زماني كه امام جماعت حمد و سوره مي‌خواند، ما چيزي نخوانيم. بچه‌ها، آماده باشيد در مسابقه شركت كنيد. در اين مسابقه ده نفر شركت مي‌كنند. ما سه قسمت را در نظر مي‌گيريم به نام الف، ب و ج كه در هر سؤال سه پاسخ خوانده مي‌شود. شما وقت داريد تا شماره پنج كه بچه‌ها مي‌شمارند در جاي صحيح بايستيد. هر كس در مكان اشتباه بايستد از مسابقه خارج مي‌شود.

سؤال از من و پاسخ از شما: كدام نماز است كه بايد به جماعت خوانده شود؟

الف) يوميه ب) جمعه ج) نماز عيد فطر كدام نماز است كه نمي‌توان آن را به جماعت خواند؟

الف) آيات ب) عيد فطر ج) مستحبي [129] مربي روي كارت حروف پراكنده هر كلمه را بنويسد وكلمه كامل را پشت كارت بنويسد.

128
حكم نماز جماعتي كه پدر و مادر امر به شركت در آن كنند، چيست؟

الف) واجب است ب) مستحب است ج) بهتر است آيا دو نفر مي‌توانند با هم نماز جماعت بخوانند؟

الف) بله ب) خير ج) بايد پنج نفر باشند در كجاي نماز مي‌توان فارسي دعا كرد؟

الف) سجده ب) قنوت ج) گزينه الف و ج صحيح است نماز فرادا در اول وقت خوانده شود بهتر است، يا جماعتي كه ديرتر خوانده شود؟‌

الف) جماعت با تأخير ب) فرادا در اول وقت ج) هيچ‌كدام ضمن تشكر از همه كساني كه در مسابقه شركت كردند. حالا بچه‌هاي برنده را تشويق مي‌كنيم.

خدايا چنان كن سرانجام كار تو خشنود باشي و ما رستگار
129

130

نشانه‌ها


خدايا، خدايا، تو خوبي، تو خوبي خدايا، جهان را تو خوب آفريدي بدي نيست در نَفس هستي، خدايا زمين و زمان را تو خوب آفريدي

بچه‌ها سلام! حالتان خوب است؟ اگر خوب و سرحال و سلامتيد، همه با هم براي سلامتي آقا امام زمان (عج) صلوات بفرستيد: «اللّهم صلّ علي محمّد و آل محمّد» حالا به اين تصاوير نگاه كنيد و بگوييد چيست[130]؟

احسنت، راستي بچه‌ها آيا تا به حال مشاهده كرديد كه گاهي اين دو مي‌گيرند؟ به خورشيد گرفتگي و ماه گرفتگي در اصطلاح علمي چه مي‌گويند؟

[130] مربي مي‌تواند تصوير ماه و خورشيد را روي تخته سياه و يا به وسيله كارت طراحي شده به دانش‌آموزان نشان دهد.
131

من براي رسيدن شما به جواب، حرف بيست و پنجم و حرف نهم از حروف الفباي فارسي را با كمك شما روي تخته مي‌نويسم. حالا اگر گفتيد حرف بيست و پنجم چيست؟‌ بله، «ك» حرف نهم چيست؟‌‌ آفرين، « خ » پس تند و سريع بگوييد اگر حرف ك را به اول كلمة سوف و حرف خ را باز به اول كلمه سوف اضافه كنيم چه كلمه‌هايي به دست مي‌آيد؟

راستي بچه‌ها! اگر گفتيد چه واقعه طبيعي است كه داراي پنج حرف است كه دو تا از حروفش «ز» و دو تاي ديگر «ل» و حرف آخرش «ـه» است؟‌ آفرين بر شما! زلزله

132
بچه‌هاي عزيز! من چند سؤال مي‌پرسم. شما با دقت جواب دهيد. سپس تند و سريع بگوييد اگر حرف اول و آخر اين جواب‌ها را كنار هم بگذاريم، چه چيزي درست مي‌شود؟

سؤال‌ها: به باد آرام صبحگاهي چه مي‌گويند؟ نسيم

يكي از رشته‌ كوه‌هاي معروف ايران را نام ببريد؟ البرز رنگ آسمان چيست؟ آبي

به چيزي كه براي مدتي نزد كسي بماند چه مي‌گويند؟ امانت بله احسنت! نماز آيات

بچه‌هاي عزيز! وقتي خورشيد، يا ماه بگيرد و يا زلزله‌اي رخ دهد، وظيفه داريم نماز آيات بخوانيم. راستي عزيزان من! در اين باره امام ششم ما شيعيان، يعني امام صادق(ع) سخني زيبا دارند كه من متن سخن امام(ع) را روي تخته براي شما مي‌نويسم، اما چهار كلمة آن را جايش خالي مي‌گذارم و در گوشه‌اي از تخته آن چهار كلمه 1- نماز، 2- قيامت، 3- ديديد، 4- مسجدها را مي‌نويسم. شما بعد از ديدن اين چهار كلمه و دقت در متن، كلمه‌ها را در جاي خالي قرار دهيد. هر كس زودتر به آن كلمه‌ها پي ببرد و درست در جاي خود قرار دهد، تشويق مي‌شود.

امام صادق(ع) مي‌فرمايد: « زلزله و ماه گرفتگي و خورشيد گرفتگي از نشانه‌هاي .................. است. هر گاه يكي از اين‌ها را............ به ياد برپايي قيامت بيفتيد و به ........... پناه ببريد و................... بخوانيد[131]. [131] شيخ محمد بن الحسن الحر العاملي، وسايل الشيعه،‌ مكتبه الاسلاميه ، تهران، 1398، ج5، ص145، ح9930. جواب‌ها به ترتيب عبارتند از: قيامت، ديديد، مسجدها، نماز.

133
خُب بچه‌هاي خوب و با هوش! اگر گفتيد نماز آيات چند ركعت است؟

آفرين، دو ركعت خُب، حالا از شما بچه‌هاي خوب و با دقت مي‌خواهم به اين خاطره با توجه گوش فرا دهيد.

روز جمعه بود. احمد و خواهرش، الهام هر دو صبح قبل از طلوع آفتاب با زنگ ساعت كوچك اتاقشان براي خواندن، اگر گفتيد براي خواندن چه چيزي؟ آفرين، نماز صبح بيدار شدند و به جهت هيجاني كه داشتند، بعد از نماز صبح ديگر نخوابيدند. لابد مي‌پرسيد كه احمد و الهام چه هيجاني داشتند كه لذت خواب صبحگاهي را، آن‌هم خواب صبح روز تعطيل را كنار گذاشتند و ديگر نخوابيدند. الآن برايتان مي‌گويم. چون آن‌ها از طريق پدر و مادرشان و همچنين صدا و سيما شنيده بودند كه پديدة كسوف، يا همان خورشيد‌گرفتگي روز جمعه رخ خواهد داد و در همة شهرهاي ايران اسلامي اين اتفاق قابل ديدن مي‌باشد.

قرار بود خورشيد گرفتگي حدود دو ساعت طول بكشد. براي همين احمد و الهام هر دو از پدرشان از قبل خواسته بودند تا وسيله‌اي را براي آنان تهيه كند. بچه‌ها! به نظر شما آنان چه وسيله‌اي را لازم داشتند كه از پدرشان خواسته بودند تا آن را تهيه نمايد؟ آفرين بر شما دانش‌آموزان با دقت! آن‌ها از پدر خود خواسته بودند تا عينك مربوط به ديدن اين واقعه را برايشان تهيه كند.

134
پدرشان هم براي اين كه به چشم بچه‌ها آسيب نخورد و آن‌ها بتوانند اين پديده را به راحتي مشاهده كنند، برايشان عينك مخصوص تهيه كرده بود.صبح روز جمعه، بچه‌ها عينك را گرفتند و تند تند به عقربه‌هاي ساعت نگاه كردند، چون قرار بود بر طبق گفتة متخصصان، اين خورشيد گرفتگي از ساعت 30/10 صبح آغاز شود و تا ساعت 30/12 طول بكشد.

احمد و الهام براي اين كه لحظه‌اي را از دست ندهند، سريع رفتند. بچه‌هاي عزيز! به نظر شما احمد و الهام سريع كجا رفتند؟

آفرين، آن‌ها سريع به پشت بام منزلشان رفتندتا بهتر بتوانند اين رخداد الهي را مشاهده كنند. حدود نيم ساعتي از كسوف مي‌گذشت و احمد و الهام به اتفاق پدرشان سرگرم تماشاي يكي از قدرت‌هاي خداوند در پهنة آسمان بودند كه ناگهان صداي مادرشان بلند شد كه يادتان نرود... . راستي دانش‌آموزان خوب و باهوش! به نظر شما مادر احمد و الهام چه چيزي را به آن‌ها يادآوري مي‌كرد تا يادشان نرود؟‌

135
بله، احسنت به هوش شما! مادرشان مي‌گفت، خواندن نماز آيات يادتان نرود.

الهام به پدرش گفت: «راستي بابا! بايد نماز بخوانيم؟» پدرش هما‌ن‌طور كه سرش با آن عينك مخصوص بالا بود و نظاره‌گر اين رخداد الهي بود، سري تكان داد وگفت: ‌«بله دخترم! بايد دو ركعت نماز آيات بخوانيم.» احمد گفت: «‌بابا! من تا به حال نماز آيات نخوانده‌ام. آيا مي‌شود نحوة خواندن آن را بگوييد؟» پدرش گفت: «پس بياييد زودتر پايين برويم، تا گرفتگي خورشيد باز نشده است، هم نحوة خواندن نماز آيات را بگويم و هم نماز را با هم به جماعت بخوانيم.» احمد گفت: «آيا مي‌شود نماز آيات را به جماعت خواند؟» پدرش گفت: «بله پسرم! مستحب است نماز آيات به جماعت خوانده شود، اما به شرطي كه به جز حمد و سوره‌ها، بقيه ذكر‌ها و اعمال نماز را خود شما بگوييد و انجام دهيد[132].»

الهام گفت: «بابا تا چه زماني وقت داريم نماز آيات را بخوانيم؟» پدرش گفت: «چه خوب شد پرسيدي. بچه‌ها! وقت اداي نماز كسوف و خسوف از آغاز گرفتگي آنان است تا قبل از زمان شروع به باز شدنشان كه در اين زمان نيت ادا مي‌كنيم[133]. كه اگر فردي در اين فاصله نماز آيات را نخوانده باشد و ماه و خورشيد به طور كامل باز شوند، بايد به نيت قضا آن را به جا آورد[134].»

احمد و الهام رفتند تا وضو بگيرند تا به اتفاق پدر و مادرشان نماز آيات را به جماعت بخوانند. همين كه احمد و الهام وضو گرفتند وآمدند تا سجادة ‌خود را پهن كنند، پدرشان گفت: «‌همان طور كه گفتم نماز آيات دو ركعت است و هر ركعت داراي پنج ركوع مي‌باشد كه در جمع ده ركوع در دو ركعت مي‌شود. نماز آيات را به دو صورت مي‌توان خواند، كه بعد از نيت و تكبيره‌الاحرام، يا همان الله اكبر گفتن و يا قبل از هر ركوع، حمد و سوره‌اي را به صورت كامل مي‌خوانيم و يا سوره‌اي را پنج قسمت كرده و قسمت اول آن را قبل از ركوع اول و بعد از حمد مي‌خوانيم و به ركوع مي‌رويم. سپس از ركوع برخاسته و بدون خواندن حمد، قسمت دوم آن سوره را مي‌خوانيم و [132] روح الله الموسوي الخميني، تحرير الوسيله، ج 1، سيد محمد باقر موسوي همداني، قم،‌ انتشارات دارالعلم، ص304، م12.

[133] روح الله الموسوي الخميني(ره)، رساله توضيح المسايل، نشر روح، قم، ص 218، م1495. [134] همان، ص 218، م 1496.

136
دوباره به ركوع مي‌رويم. پس از ركوع، دوباره مي‌ايستيم و قسمت سوم آن سوره را مي‌خوانيم و باز به ركوع مي‌رويم. سپس مي‌ايستيم. همچنان اين عمل را ادامه مي‌دهيم تا ركوع پنجم. پس از ركوع پنجم ابتدا مي‌ايستيم سپس به سجده مي‌رويم. بعد از انجام سجدة ‌دوم بلند مي‌شويم و ركعت دوم را مانند ركعت اول انجام مي‌دهيم.»

احمد و الهام كه با دقت به توضيحات پدرشان گوش مي‌كردند، گفتند: «پدرجان! آيا مي‌شود نحوة‌ قسمت كردن يك سوره را برايمان مثال بزنيد؟» پدر لبخندي زد و گفت: «من با تقسيم كردن سورة ‌اخلاص، يا همان توحيد به پنج قسمت چگونگي نماز آيات را برايتان توضيح مي‌دهم.»

او گفت بعد از نيت و گفتن تكبيره‌الاحرام و خواندن سورة حمد و بعد فقط با گفتن «بسم الله الرحمن الرحيم» به ركوع مي‌رويم. بعد ايستاده و فقط «قل هو الله احد» را مي‌گوييم و به ركوع مي‌رويم. بعد ايستاده و فقط «الله الصمد» را گفته و به ركوع مي‌رويم. سپس مي‌ايستيم و «لم يلد ولم يولد» را مي‌گوييم. و به ركوع مي‌رويم. آن گاه ايستاده و «ولم يكن له كفواً احد» را مي‌گوييم و به ركوع مي‌رويم. بعد از ركوع ايستاده و دو سجده را به جا مي‌آوريم. سپس براي ركعت دوم برمي‌خيزيم و ركعت دوم را نيز مانند ركعت اول به جا مي‌آوريم. سپس با خواندن تشهد و سلام، نماز را به پايان مي‌رسانيم[135]. احمد و الهام بعد از توضيحات پدرشان، به نماز ايستادند تا قبل از باز شدن خورشيد، نماز آيات را خوانده باشند.

آن روز جزء خاطرات فراموش نشدني آ‌ن‌ها بود. براي همين هردوي آنان در دفتر خاطرات خود اين روز فراموش نشدني را با تمام جزئيات آن يادداشت كردند تا هرگز فراموش نكنند[136]. [135] سيد روح الله الموسوي الخميني(ره): پيشين، ص 220، م 1507 و 1508.

[136] مربي مي‌تواند بعد از بيان خاطره، براي بهتر آشنا شدن دانش‌آموزان نسبت به نماز آيات، يك يا چند نفر از آنان را براي اجراي عملي آن، دعوت كند و به بهترين اجرا كننده امتياز و يا جايزه بدهد.
137

آيا آماده هستيد بعد از شنيدن اين خاطرة‌ زيبا، يك مسابقة جالب و با نشاط برگزار كنيم؟ به دو گروه احتياج داريم كه از هر گروه سه سؤال به صورت تستي، يا همان گزينه‌اي پرسيده مي‌شود. هر گروهي كه زودتر به سؤال‌ها جواب صحيح و درست دهد و امتياز بيش‌تري بگيرد آن گروه برندة مسابقه ما خواهد بود.

سؤال‌هاي گروه اول:‌ در وضو، شستن صورت و دست‌ها، مرتبه اول چگونه است؟

الف) جايز است ب)‌حرام است ج) واجب است. در مسح سر و پاها، اگر دست را نگهدارد و سر يا پا را به آن بكشد، وضويش چگونه است؟

الف) صحيح است ب) باطل است ج) اشكال ندارد اگر براي مسح، رطوبتي در كف دست نمانده باشد، چه بايد كرد؟

الف) مي‌تواند دست را با آب خارج، تر كند. ب) بايد از اعضاي ديگر وضو رطوبت بگيرد

ج) هر دو سؤال‌هاي گروه دوم:

اگر به واسطة سرماي شديد، يا ترس از دزد و درنده نتواند كفش و يا جوراب را بيرون آورد، مسح كردن بر روي آن‌ها حكمش چيست؟ الف) اشكال ندارد ب) اشكال دارد ج) هيچكدام

اگر روي پا نجس باشد و نتواند براي مسح، آن را آب بكشد، چه بايد بكند؟ الف) بايد تيمم بكند ب) هم تيمم كند و هم وضو بگيرد ج) بايد وضو بگيرد

كسي كه شك دارد وضو گرفته يا نه، چه بايد بكند؟ الف)‌بايد وضو بگيرد ب) اگر وضو بگيرد بهتر است ج) لازم نيست وضو بگيرد[137]

[137] روح الله الموسوي الخميني(ره): رسالة‌توضيح المسائل، نشر روح، قم، 1380، چ1. جواب‌هاي گروه اول به ترتيب:‌ ج، ب، ب.

جواب‌هاي گروه دوم به ترتيب: الف، الف، الف.
137

خُب، بچه‌هاي خوب! در پايان با هم، دعاي هميشگي را كه براي سلامتي و تعجيل در ظهور آقا و مولايمان، امام عصر(عج) مي‌خوانيم و با هم يك صدا زمزمه كنيم: اللهم كن لوليك الحجه بن الحسن

صلواتك عليه و علي آبائه في هذه الساعه و في كل ساعه ولياً و حافظاً و قائداً و ناصراً و دليلاً

و عيناً‌ حتي تسكنه ارضك طوعاً و تمتعه فيها طويلا
139


بسم الله الرحمن الرحيم


سفر

بچه‌ها سلام، حالتان چطور است؟ ان‌شاءالله كه هميشه سرحال و شاداب و سلامت باشيد. اگر آماده باشيد مي‌خواهيم با چند عدد، يك كلمة سه حرفي كه شما آن را خيلي دوست داريد، به دست آوريم.

بچه‌ها عدد مورد نظر را با هم بخوانيم. آفرين، بيست هزار و ششصد و شصت و شش. آيا با اين عدد پنج رقمي حدس مي‌زنيد چه كلمة سه حرفي درست مي‌شود؟‌پس به مرحلة بعدي كه با اتصال چند خط و يك نيم دايره به اين اعداد اضافه مي‌كنم، دقت كنيد.

آفرين بر شما دانش‌آموزان با دقت و با هوش! همان طور كه گفتيد ما با اين عدد پنج رقمي،كلمة «سفر» را به دست آورديم. حالا تند و سريع بگوييد سفر را با چه چيزي شروع مي‌كنيم؟

141
آفرين، با نام خدا

بچه‌ها! حالا به اين تصاوير با دقت نگاه كنيد و نام آنان را بگوييد. بچه‌ها! در قديم مردم بيش‌تر از اين حيوانات به عنوان وسايل سفر استفاده مي‌كردند و به مسافرت مي‌رفتند، اما امروزه بيش‌تر با وسايلي؛ همچون ماشين، قطار، هواپيما وكشتي به مسافرت مي‌روند.

حالا اگر گفتيد كدام يك از وسايل سفر در قديم، امروزه هم باز يكي از وسايل مسافرت به حساب مي‌آيد؟ بله، آفرين به شما! «كشتي»

142
بچه‌ها! خداوند متعال در قرآن كريم مي‌فرمايد: و شما انسان‌ها بر آن چهارپايان و نيز بر كشتي‌ها در سفر دريا سوار مي‌شويد[138].

راستي بچه‌ها! ما با هر وسيله‌اي كه بخواهيم سفر كنيم، بايد از سلامتي آن مطمئن باشيم. حالا اگر مي‌خواهيد بدانيد چه چيزي حتي از وسيلة سفر هم مهم‌تر است، ابتدا به اين سؤال‌ها جواب دهيد. تا من جواب‌ها را به ترتيب شماره درخانه‌هاي تصوير كشتي قرار دهم. بعد شما حرف اول جواب‌ها را كنار يكديگر بگذاريد تا به پيام مورد نظر برسيد. آن گاه جواب را در اتاقك كشتي مي‌نويسم.

سؤال‌ها: 1. كدام سوره از قرآن به معناي پيامبران است؟ انبيا

2. اولين سورة قرآن چيست؟ حمد 3. كدام سوره از قرآن در شأن حضرت زهرا(ع) نازل شده است؟ كوثر

4. كدام سوره از قرآن همنام جد پيغمبر اسلام است كه معروف به بت شكن بوده است؟ ابراهيم 5. كدام سوره از قرآن به نام پيغمبر اسلام است؟ محمد

[138] مؤمنون، آيه 22.
143

حالا كه سؤال‌ها را جواب داديد و در خانه‌هاي كشتي قرار داديم و به كلمة‌ مورد نظر ما كه همان احكام است، پي برديد، يك صلوات محمدي بفرستيد. بله بچه‌ها! احكام سفر، يكي از چيزهايي است كه بايد بدانيم. اگر آن‌ را نمي‌دانيم ويا فراموش كرده‌ايم، بايد آن را بپرسيم.

يكي از مسايل احكام سفر،‌ نماز مسافر است كه با چندين شرط، نمازهاي چهارركعتي (ظهر، عصر و عشا) دو ركعتي، يا همان شكسته مي‌شود كه من با كمك شما دو شرط آن را از داخل اين گلبرگ‌ها به دست مي‌آورم. حالا دو نفر از شما بيايد تا با كمك من دو شاخه گل زيبا كه هر كدام داراي نُه عددگلبرگ و يك عدد برگ مي‌باشد، بكشيم. سپس شما كلمه‌هاي مربوطه به شاخه گل خود را درون گلبرگ‌ها كه گفته مي‌شود، قرار دهيد. بعد اين كلمه‌ها را كه به صورت پراكنده درون گلبرگ‌ها قرار داده شده است را به صورت يك جملة صحيح درون برگ اين شاخه گل بنويسيد تا هر كدام از شما به يك شرط از شروط نماز مسافر دست پيدا كند. هر كس از شما جملة صحيح را به دست آورد به عنوان برنده مورد تشويق قرار خواهد گرفت.

144
بچه‌هاي گل! در تصوير اول گفته شد اگر مقدار سفر ما در رفت و برگشت، چهل و پنج كيلومتر بشود، نماز ظهر و عصر و عشاي ما شكسته مي‌شود و اگر سفر ما به اين مقدار نرسد، نماز ما تمام وكامل خواهد بود.

اما در تصوير دوم گفتيم هر چند ما به مقدار چهل و پنج كيلومتر در رفت و برگشت سفر كرده‌ايم، بايد نمازمان را شكسته بخوانيم، چون سفر ما بدون اجازه و براي اذيت و آزار پدر و مادر است كه يك سفر حرام حساب مي‌شود. در نتيجه نماز را بايد تمام بخوانيم و حتي روزه را اگر در ماه مبارك رمضان است، بايد بگيريم[139]. راستي بچه‌ها! حالا كه به اين دو مسأله از مسايل احكام سفر با دقت گوش كرديد، مي‌دانيد چند نوع سفر داريم؟‌

آفرين بر شما [139] سيد روح الله الموسوي الخميني، رساله توضيح المسائل، قم، نشر روح، 1380، چ1، ص 191 و 194، م 1273 و 1295.

145

دو نوع


سفر داخلي سفر خارجي بچه‌ها! سفر داخلي به سفري مي‌گويند كه فرد از شهري به شهر ديگر مي‌رود. سفر خارجي سفري است كه شخص مسافر از كشوري به كشور ديگر مي‌رود.

حالا خود سفر ممكن است براي سه تا «ت» باشد. كه من روي تخته مي‌نويسم.

ت سفر ت

ت بچه‌ها! اگر گفتيد اين‌ها چه سفرهايي هستند كه آخرشان همه حرف «ت» دارند؟‌

احسنت به هوش شما! بچه‌هاي خوب! سفر زيارتي، سفري است كه ما براي زيارت و ديدن قبور امامان معصوم – سلام الله عليهم اجمعين - و ديگر بزرگان دين مي‌رويم، مثل سفر به شهر مقدس مشهد و قم در ايران، كربلا و نجف در عراق، مكه و مدينه در عربستان.

راستي‌ بچه‌ها! آيا شما به اين مكان‌ها و يا جاهاي ديگر سفر كرده‌ايد[140]؟ سفر سياحتي: سفري است كه ما براي تفريح و گردش و استراحت مي‌رويم، مانند ‌سفر به شمال كشورمان براي ديدن دريا و جنگل و طبيعت سرسبز آن.

سفر تجارتي: سفري است كه افراد و اشخاص مسافر براي كسب و كار و پول درآوردن به داخل و خارج كشور سفر مي‌كنند. [140] مربي مي‌تواند بعد از شنيدن صحبت‌هاي بچه‌ها نسبت به جاهايي كه سفر كرده‌اند به اقتضاي وقت كلاس از يكي از آنان بخواهد تا چند دقيقه‌اي از خاطرات سفر خود را براي بچه‌ها بيان كنند.

146
حالا كه انواع سفر را شناختيد، مي‌خواهم شما را با آيه‌اي از آيات الهي در بارة ‌سير و سفر آشنا كنم.

بچه‌هاي خوب! خداوند متعال در قرآن كريم مي‌فرمايد: «آيا مردم در زمين به سير و سفر نمي‌روند تا عاقبت و سرگذشت پيشينيان - نسل‌هاي قبل از خود- را مشاهده كنند[141]؟» دانش‌آموزان عزيز! خداوند در آيات قرآن با بيان مسأله مسافرت خواسته است نقش و اهميت سفر را به بندگانش گوشزد كند.

پس از آشنايي با اهميت سفر در قرآن به اين تصوير و كلمه‌هاي داخل آن دقت كنيد و بگوييد چه چيزي در بارة‌ احكام سفر به ذهن شما خطور مي‌كند[142]؟ [141] غافر، آيه82.

[142] مربي مي‌تواند اين سه كلمه را روي تخته، يا روي كارت و يا به صورت شكل ترسيم شدة بالا براي دانش‌آموزان نمايش دهد.
147

همان طور كه گفتيد در اين مكان‌ها نماز تمام و كامل خوانده مي‌شود. 1. در وطن:‌ وطن، شهر يا روستايي است كه انسان براي زندگي هميشگي خود اختيار كرده است، خواه در آن‌جا به دنيا آمده باشد و وطن پدر و مادرش باشد و يا خودش آن‌جا را براي زندگي اختيار كرده باشد.

2. در جايي كه انسان مي‌داند و يا بنا دارد ده روز يا بيش‌تر بماند. 3. در جايي كه سي روز با ترديد و دودلي مانده است، يعني معلوم نبوده كه مي‌ماند، يا مي‌رود و تا سي‌روز به همين حالت مانده و جايي هم نرفته است. در اين صورت بعد از سي‌روز، بايد نماز را تمام بخواند[143].

بچه‌هاي خوب! حالا اگر حاضريد مي‌خواهم با كمك شما به سخن زيبايي از رسول مكرم اسلام، حضرت محمد مصطفي(ص) در بارة ‌سفر دست پيدا كنيم. [143] محمد حسين فلاح زاده، احكام دين سطح يك، تهران، انتشارات نيكتاب،‌1379، ‌ص 74 و75.

148
پس به اين سؤال‌ها پاسخ صحيح بدهيد. سپس حروف جواب‌ها را بر طبق شماره داده شده در جدول قراردهيد. بعد حرف اول را كه در جدول قرار داده بوديد، بنويسيد و سه خانه، سه خانه شمارش كنيد تا سخن گهر بار پيامبر اسلام(ص) به دست آيد.

سؤال‌ها: با چه وسيله‌اي عكس و فيلم مي‌گيرند؟ دوربين (3، 8، 2، 4، 15و12)

به كسي كه وسايل ديگران را بدون اجازه برمي‌دارد و مي‌برد، چه مي‌گويند؟ دزد(5، 13 و18)

قله بي انتها چه مي‌شود؟ قُل (1 و7) به جمع فكر چه مي‌گويند؟ افكار (6، 19، 9، 10 و2)

همراه قيافه چه گفته مي‌شود؟ تيپ(14، 20 و17) چاشني غذا و سالاد چه نام دارد؟ سس (11 و16)

آفرين به شما دانش‌آموزان زرنگ و باهوش! پيامبر اكرم(ص) مي‌فرمايند:‌ «قبل از سفر دوست پيدا كنيد[144].»

راستي بچه‌ها! اگرگفتيد بايد چه دوستي پيدا كنيم؟ [144] محدث نوري، مستدرك الوسايل، ج8، قم، موسسه آل البيت، 1408، ص 431، ح 9904. (الرفيق قبل الطريق)

149
آفرين، همان طور كه گفتيد، اگر مي‌خواهيم به سفر خوب و خوشي برويم، بايد كسي را در ابتداي سفر و يا در بين مسافرت به عنوان دوست و همسفر انتخاب كنيم كه فردي خوب و سالم و خداشناس باشد. همچنين بايد دقت كنيم با هر فردي دوست و همسفر نشويم و تا برايمان امكان دارد تك و تنها سفر نكنيم.

خُب، بچه‌هاي خوب! حالا مي‌خواهم با كمك شما يك مسابقه جذاب اجرا كنم. پس به سه گروه احتياج داريم كه از هر گروه سه سؤال به صورت تستي، يا همان گزينه‌اي پرسيده مي‌شود. هر گروهي كه زودتر به سؤال‌ها جواب صحيح دهد و امتياز بيش‌تري بگيرد، آن گروه برندة مسابقة ما است و مورد تشويق قرار خواهد گرفت. سؤال‌هاي گروه اول:

عقيده مسلمان به اصول دين بايد از روي چه چيزي باشد؟ الف) دليل ب) اجتهاد ج) هر دو

مسايلي كه انسان به طور غالب به آن‌ها احتياج دارد...... ياد بگيرد. الف) واجب نيست ب) واجب است ج) مستحب است

آب مضاف به كدام يك از موارد زير گفته مي‌شود؟ الف) هندوانه ب) گلاب ج) هر دو

سؤال‌هاي گروه دوم: به آبي كه از زمين نجوشد و از كُر هم كم‌تر باشد چه مي‌گويند؟

الف) آب قليل ب)آب باران ج) آب چاه اگر به چيز نجسي كه عين نجاست در آن نيست، يك مرتبه باران ببارد، جايي كه باران به آن برسد....

الف) پاك نمي‌شود. ب) پاك مي‌شود. ج) هيچ‌كدام. آبي كه پاك بوده و معلوم نيست نجس شده يا نه،.....

الف) پاك نيست. ب) پاك است. ج) هيچ‌كدام. سؤال‌هاي گروه سوم:

موقع دستشويي كردن، كدام قسمت از بدن بايد رو به قبله و پشت به قبله نباشد؟
150

الف) شكم ب)‌ سينه ج) هر دو پوست‌هاي مختصر لب و جاهاي ديگر بدن كه موقع افتادنشان رسيده است، اگر چه آن‌ها را بكنند...

الف) پاك نيست ب) نجس است ج) پاك است سگ و خوكي كه در خشكي زندگي مي‌كنند، حتي مو استخوان و پنجه وناخن و رطوبت‌هاي آن‌ها.... . [145]

الف) نجس است ب) پاك است ج) هيچ‌كدام با تشكر از همة‌شما دانش‌آموزان عزيز! حالا در پايان درس براي اين كه همه كساني كه در سفر هستند و يا تصميم به مسافرت رفتن دارند به سلامتي و تندرستي به خانه و خانوادة خود برگردند، سه صلوات محمدي بفرستيد.

[145] سيد روح الله الموسوي الخميني(ره)، رساله توضيح المسائل، قم، نشر روح، 1380. جواب‌هاي گروه اول عبارتند از:‌ الف، ب و ج.

جواب‌هاي گروه دوم عبارتند از: الف، ب و ب. جواب‌هاي گروه سوم عبارتند از: ج، ج و الف.

151
152